«مَنْ تَعَلَّمَ عِلْماً مِمَّا يُبْتَغَى بِهِ وَجْهُ اللهِ - عز وجل - لا يَتَعَلَّمُهُ إِلاَّ لِيُصِيبَ بِهِ عَرَضاً مِنَ الدُّنْيَا، لَمْ يَجِدْ عَرْفَ الجَنَّةِ يَوْمَ القِيَامَةِ»
از ابوهريره رضی الله عنه روایت است که گفت: رسول الله صلى الله عليه وسلم فرمودند:
«مَنْ تَعَلَّمَ عِلْماً مِمَّا يُبْتَغَى بِهِ وَجْهُ اللهِ - عز وجل - لا يَتَعَلَّمُهُ إِلاَّ لِيُصِيبَ بِهِ عَرَضاً مِنَ الدُّنْيَا، لَمْ يَجِدْ عَرْفَ الجَنَّةِ يَوْمَ القِيَامَةِ» يَعْنِي رِيحَهَا. «هرکس علمی را که برای رضایت الله عز وجل فرا گرفته می شود، به خاطر دست يافتن به چيزی از دنيا بياموزد، روز قيامت بوی بهشت به مشامش نمی رسد».
«مَنْ تَعَلَّمَ عِلْمًا مِمَّا يُبْتَغَى بِهِ وَجْهُ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ لَا يَتَعَلَّمُهُ إِلَّا لِيُصِيبَ بِهِ عَرَضًا مِنَ الدُّنْيَا لَمْ يَجِدْ عَرْفَ الْجَنَّةِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ» يَعْنِي رِيحَهَا.
پیامبر صلی الله علیه وسلم بیان می دارد که هرکس علم شرعی یی را بیاموزد که اصل به آن رضایت الله متعال است، آن را نمی آموزد مگر اینکه به آن متاع بی ارزش دنیا از جمله مال و جاه بدست بیاورد، در روز قیامت بوی بهشت به مشامش نمی رسد.
وجوب اخلاص در طلب علم و تشویق به آن.
هشدار شدید از استفاده از علم شرعی به عنوان وسیله ای برای خودنمایی یا به عنوان وسیله ای برای کسب سود دنیوی، که این یکی از گناهان کبیره است.
هر کس برای رضای الله تعالی طلب علم کند و دنیا به سراغش آید، گرفتن آن برای او جایز است، و ضرری به او نمی رساند.
سندى می گوید: قول او (عرف الجنة): بو، مبالغه در تحریم بهشت است؛ زیرا هرکس چیزی را بو نکند آن را نمی خورد.
هرکس علمی را که تنها برای رضایت الله عز وجل فرا گرفته می شود، برای کار یا برای مقاصد دیگر بیاموزد؛ او باید از آن به درگاه الله متعال توبه کند، و الله متعال نیّت فاسدی را که حاصل شده از او محو می کند و اوست دارای فضل بزرگ، سبحانه و تعالی.
این هشدار برای طالب علم شرعی است، اما کسی که علمی از علوم دنیوی برای متاع دنیا می آموزد، مانند هندسه، کیمیا و غیره، برای او آنچه در نیت دارد می رسد.
بیشتر (15)
سنن ابو داود. (5/ 504) (3664).
سنن ابن ماجه. (1/ 169) (252).
مسند احمد. (14/ 169) (8457).
شرح رياض الصالحين.
لابن عثيمين (2/ 477).
كنوز رياض الصالحين.
لمجموعة من الباحثين (16/ 507).
نزهة المتقين شرح رياض الصالحين.
لمجموعة من الباحثين (2/ 957).
بهجة الناظرين.
لسليم الهلالي (2/ 447).
عون المعبود شرح سنن أبي داود.
العظيم آبادي (10/ 70).
حاشية السندي على سنن ابن ماجه.
لمحمد التتوي (1/ 110).
استناد شده در کتاب‌ها
3 کتابهابیشتر (3)
- الخطب المنبريةموسوعة الخطب المنبرية (القسم الأول)«مَنْ تَعَلَّمَ عِلْمًا مِّمَّا يُبْتَغَىٰ بِهِ وَجْهُ اللَّهِ، لَا يَتَعَلَّمُهُ إِلَّا لِيُصِيبَ بِهِ عَرَضًا مِنَ الدُّنْيَا، لَمْ يَجِدْ عَرْفَ الْجَنَّةِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ - يَعْنِي: رِيحَهَا-»؛
- رياض الصالحينرياض الصالحين مع فوائد وهدايات - 6«مَنْ تعلَّمَ علماً ممَّا يُبْتغىٰ به وجهُ الله _عز وجل_ لا يتعلَّمُهُ إلا ليُصيبَ به عَرَضاً من الدُّنيا لم يجد عَرْفَ الجَنَّة يومَ القيامةِ» يَعني: ريحَها.
- رياض الصالحينرياض الصالحين مع فوائد وهدايات - 7«مَنْ تعلَّم علماً ممَّا يُبْتَغَىٰ به وجهُ الله _عز وجل_ ، لا يتعلمهُ إلَّا ليصيبَ بهِ عَرَضاً منَ الدُّنيا، لم يجدْ عَرْفَ الجنَّة يومَ القيامة» يعني: ريحها.