من معالم التوحيد
Wẽn-yembgã tagmas-rãmb sãndɑ
Wẽn-yembgã tagmas-rãmb sãndɑ
Abdʋr Razaaƙ ɭbn Abdɩ Al-mʋhsin Al-Badr
Ne Wẽnd yʋʋrã bɑrk sẽn yɑ dũni gũbg-n-yols Nɑɑbã, n yɑ Yɑoolem rɑɑrã welg-n-yols Nɑɑbã la d sɩngd d tʋʋmdã.
Pẽgr tiging be ne Wẽnde, sẽn yaa Bõn-naandsã Soabã, la ad yaoolem tɩlgrã bee ne Wẽnd zoεtbã, la m maanda kaset tɩ soab hakɩɩk pa be rẽnda Wẽnde, A yaa A Yembre, lagm-n-taag pa be ne-A ye, la m maand kaset t'a Mʋhammad yaa A yamb la A Tẽn-tʋʋma, Wẽnd pʋʋsg la A tɩlgr be a yĩngɑ la a zak rãmba, la a Ṣahaabsã gilli, rẽ loog poorẽ:
Rẽnd Tawhɩɩdã (Wẽn-yembgã) yẽ la dĩinã sɩngr la a baasgo, la a sẽn solg la a sẽn vẽnege, yẽ me la tẽn-tʋʋmbã booll rẽenga la a yaoolem, yẽ me la laa'ɩlaaha ɩllallaah maanã wã, yẽnda sabab la b naan bõn-naandsã la b tʋms tẽn-tʋʋmbã la b sik Gaf-rãmbã, yẽ sabab la b welg sɩd-kõtbã ne kɩfr-dãmbã, la zu-noog neb sẽn yaa arzãnã koambã la zu-be-neb sẽn yaa Bugum koambã, yẽnda me la rẽenem yell sẽn yaa tɩlae n zao baaligsã, yẽ me la lɩslaangã dĩinã sɩd-sɩda, dĩin ning Wẽnd sẽn ka na n reeg ned baa a yembr nengẽ, sã n ka yẽ wã. Rẽnd yellã yaa bedr wʋsgo, ned fãa tõnd pʋgẽ a tara tʋlsem ne-a, tɩ yaa tẽegr la gesgo, la tẽn-tʋmd-kãngã pʋgẽ b sẽn boond tɩ Tawhɩɩdã (Wẽn-yembgã) tagmas-rãmbã sãndã wã, bũmb bilf n be beenẽ, sẽn yaa vẽnegr sẽn wilgd Wẽn-yembgã tagmas-rãmba la a zĩisi, sẽn tũ ne masaal-rãmb nins sẽn watã.
Rẽenem masaallã: Tawhɩɩdã (Wẽn-yembgã) yel-weendɩ wã la a yɩɩdlem-rãmbã.
Masaall a yiib soabã: Tawhɩɩdã (Wẽn-yembgã) toaagã la a hakɩɩkã.
Masaall a tãab soabã: Tawhɩɩdã (Wẽn-yembgã) sɩdgrã la a pidsgã.
Masaall a naas soabã: Tawhɩɩdã (Wẽn-yembgã) yidgr la sẽn boogd-a wã.
Masaall a nu soabã: Tawhɩɩdã (Wẽn-yembgã) yẽgre la a ko-nifrã zĩigẽ.
Masaall a yoob soabã: Tawhɩɩdã (Wẽn-yembgã) tɩ-biisã la a yõodã.
Rẽnd yaa masaal-rãmb a yoob la goamã na n gilg a pʋgẽ, tẽn-tʋmd-kãngã pʋgẽ, ne kʋʋg-koεεga, la masaal fãa sẽn be masaal-kãensã pʋgẽ tara tʋlsem ne yalgre la wels n vẽnege, la mam na n kʋʋga goamã koεεga, ne gomd ning sẽn na n wilg a raabã bala, ne Wẽnd tõogo (Wẽnd yɩ wagell n zẽke) la yaa Wẽnd A Yembr Tãa nengẽ la b baood sõngr la b baood sεgl sõng kũuni.
Rẽenem masaallã:
Tawhɩɩdã (Wẽn-yembgã) yel-weendɩ wã la a yɩɩdlem-rãmbã.
Bãng tɩ Tawhɩɩdã (Wẽn-yembgã) a tara yel-weendɩ sẽn yaa wʋsgo la a yɩɩdlem-rãmb sẽn yaa yaka, sẽn wilgd a dargε wã sẽn zẽkã la a zĩigã sẽn lugã, la mam na n teesa bãmb piiga, sẽn be b pʋgẽ:
Rẽenemã: yaa tɩ yaa yẽndã yĩng la b sẽn naan tõnd tɩ d beẽ wã, sẽn na yɩl tɩ d yik ne-a, wala Wẽnd koεεg sẽn togse (A Naam yɩlg n zẽke): (La Mam pa naan zĩn-dãmbã la ninsaalbã, rẽnda b na tũ Maam yĩnga 56) [51. Az-zɑɑrɩyɑɑt (Seb-fãeedsã sʋʋra)] La a maana (Rẽnda b na tũ Maam yĩnga) Rat n yeel tɩ b yeem Maam, rẽnd Wẽn-yembgã yẽnda la raab tεk ninga b sẽn naan tõnd vɩ-kãngã pʋgẽ wã, ne Wẽnde (A Naam yɩlgame n zẽke) A ka naan tõnd tɩ yaa reem ye, A leb n ka bas tõnd zaalem ye, la ad A naana A bõn-naandsã tɩ b tũ-A la A maan tɩ b beẽ sẽn na yɩl tɩ b yeem-A (A Naam yɩ wagell n zẽke), la wãndɩ sekame sẽn wilgd Wẽn-yembgã yell bedrem la a yellã sẽn rʋ wã.
Yell a yiib soabã: Yaa tɩ Wẽn-yembgã yẽnda la Nabiyaam fãa Wẽnd sẽn tʋms-a (A Naam yɩ wagell n zẽke), a boollã yikda Wẽn-yembgã zug bala, la yãwã dalill-rãmbã yaa wʋsgo, sẽn be b pʋgẽ Wẽnd koεεg sẽn yeele, (A Naam yɩlg n zẽke): (Lɑ sɩdɑ, Tõnd tʋmsame tɩ kẽng zãma fãa nengẽ Tẽn-tʋʋma [sẽn na yɩl n t'a yeel-ba]: "tũ-y Wẽnd la y zãag rʋbse) [16. An-nahl: 36], La Wẽnd koεεg sẽn yeele (A Naam yɩ wagell n zẽke): (Tõnd pa tʋms Tẽn-tʋʋm sẽn reng fo taoore rẽndame tɩ Tõnd tool wahɩ a nengẽ tɩ ad: "soab ka be rẽnda Wẽnde, bɩ y tũ Maam 25) [Al-anbiyaa'ʋ (Nabiyaam-rãmbã sʋʋra)], La Wẽnd yeelame (A Naam yɩ wagell n zẽke): (La f sok Tõnd sẽn tʋms b rãmb sẽn reng fo taoorã: "rẽ yĩnga Tõnd maana soab-rãmb zẽng sẽn pa a Rahmaan Naab tɩ b tũudẽ? 45) [Azzʋhrʋf (Nɑgs ne Sãnem Sʋʋrɑ)], La A yeelame (A Naam yɩ wagell n zẽke): (La f tẽeg a ʿAad-rãmb saam biigã yelle, wakat ning a sẽn bugs a zãmã wã sẽn be Al-ahkaafã, la hakɩɩka bugsdb reng yẽ neng taoore la a poorẽ: "tɩ y ra tũ tɩ sã n pa Wẽnde). [Al-Ahƙaaf (Bĩis tãmsã sʋʋra)], Lɑ Bugsdbã: yaa Tẽn-tʋʋmbã, rat n yeel tɩ Tẽn-tʋʋmbã taoor tɩ yẽ ka wa la yẽ sẽn wa wã poorẽ, b fãa zemsa taaba bõn-raab a yembr zugu. (Tɩ y ra tũ tɩ sã n pa Wẽnde), Rẽnd Wẽn-yembgã la Nabiyaam-rãmbã la Tẽn-tʋʋmbã boollã zu-rɑogo, woto n kɩt tɩ rẽenem gomd nebã sẽn wʋmd Nabiyaam-rãmbã nengẽ la b sẽn sɩngd ne rẽenem booll n tʋg Wẽndã ragnoorẽ: ad yaa bool n tʋg Wẽn-yembgã, bala yaa yẽnda la yẽgr ninga b sẽn tongd dĩinã a zugu; rẽn dĩinã bilgr yaa wala tɩɩga, la ned fãa miime tɩ tɩɩg tara yẽgr la willi, la a yellã ka tõe n tẽeg tɩrg rẽnda sẽn tũ ne a yẽgrã, yẽ me la Wẽn-yembgã. (Rẽ yĩnga fo pa bãng Wẽnd sẽn rɩk bilgri, gom sõngo wõnda wala tɩ-sõngo, a yẽgrã sudɑme t'a willã tão n tees saasẽ wã. 24). [ɭbraahɩɩm (A ɭbraahɩɩm sʋʋra)], La tɩɩg me b sã n kʋʋg a yẽgrã, a kiidame, yaa woto bal la dĩinã, a sã n ka yik Wẽn-yembg zugu, b ka tõe n naf ne-a ye, rẽnd Wẽn-yembgã yell dĩinã pʋga, yaa wala yẽgã tɩɩgẽ wã, la piliye-rãmbã (zeng raadã) meebẽ wã.
La bũmb me sẽn wilgd tɩ Wẽn-yembgã yaa Nabiyaam-rãmbã la Tẽn-tʋʋmbã sεg-taab la b tẽn-tʋmã yãoogã yaa Nabiyaamã koεεg sẽn yeelã (Wẽnd pʋʋsg la A tɩlgr be a yĩnga) hadiis sẽn maneg n yi a nengẽ: «Nabiyaam-rãmbã yaa pʋg-taab koamba, b ma-rãmbã yaa toe-toya, la b dĩinã yaa a yembre» ([1]). Rat n yeel tɩ b loεεgã yaa yembre, b fãa gill boondame n tʋgd Wẽn-yembgo, la b ma-rãmbã yaa toor-toore, rat n yeel tɩ b sãri-rãmbã yõsa taaba. (Yemb kɑm fãɑ Tõnd mɑɑnɑ sãri lɑ nɑo-kẽndr n kõ-a). [Al-Maa'ɩda (Rɩɩbã sʋʋra 48 ]. () A Muslim n reeg-a (2365), sẽn yi a Abʋʋ Hʋrayrat hadiisẽ wã (Wẽnd yard be a yĩnga).
Yell a tãab soabã: sẽn be Wẽn-yembgã yel-weendɩ wã pʋga, yaa tɩ yẽnda la rẽenem tɩlae sẽn zao baalika, rẽnd rẽenem bũmb ning sẽn yaa tɩlae n zao ninsaalã, sẽn na paam n kẽ dĩin-kãngã pʋgẽ, ad yaa Wẽn-yembgã, la bũmb ninga ninsaal sẽn sɩngd ne-a Da'awa wã (Boolgã) pʋgẽ n na n tʋg Wẽndã, (A Naam yɩlg n zẽke) yaa Wẽn-yembgã, la yãwã daliil-rãmb sõorã yaa wʋsgo, sẽn be a pʋgẽ, Nabiyaamã koεεg sẽn yeele (Wẽnd pʋʋsg la A tɩlgr be a yĩnga): «B sagla maam tɩ m zab ne nebã, halɩ tɩ b wa maan kaset tɩ soab sẽn na n tũ n tɩlg ka be ye, rẽnda Wẽnde». Hadiisã ([2]), sẽn le be a pʋgẽ yɑɑ Nabiyaamã koεεgã (Wẽnd pʋʋsg la A tɩlgr be a yĩnga) sẽn yeel a Mʋ'aaaz (Wẽnd yard be a yĩnga) a sẽn wa n tʋms-a t'a kẽng Yamanã: «Ad fo rabdɑ neb sẽn yɑɑ Gɑf rãmb nengẽ, bɩ fo sẽn na n bool-b n tʋg bũmb ningã rẽenem yɩ Wẽnd tũudum, (A Naam yɩ wagell n zẽke)». Hadiisã ([3]); la togsg a yembr waa ne gom-bill a to: «Ad fo rabdɑ neb sẽn yɑɑ Gɑf rãmb nengẽ, bɩ rẽenem bũmb fo sẽn na n bool-b n tʋge, yɩ "tɩ b yeem Wẽnde, (A Naam zẽk yã)» ([4]), la togsg a yembr pʋgẽ, ne gom-bila: «Ad fo rabdɑ neb sẽn yɑɑ Gɑf rãmb nengẽ, lɑ fo sã n tɑ b nengẽ, bɩ f bool-bɑ n tʋg kɑset mɑɑnego, tɩ soɑb sẽn nɑ n tũ n tɩlg kɑ be rẽndɑ Wẽnde, lɑ ɑ Mʋhɑmmɑd yɑɑ Wẽnd Tẽn-tʋʋmɑ» ([5]), Rẽnd Wẽn-yembgã la rẽenem bũmb ning sẽn yaa tɩlae n zao baaligsã, yaa yẽ me la b sɩngd ne-ba, yẽ me la bũmb ning rẽenem ninsaal sẽn kẽed ne dĩin-kãngã, rẽnd dĩinã tilgda Wẽn-yembgã zugu, yẽ me la a yẽg nins b sẽn met a zugu. () A Al-bʋẖaar n reeg-a (25, 1399), la a Muslim (21, 22) sẽn yi a Abʋʋ Hʋrayrat la a ʿƲmar biig (ɭbn ʿƲmar) hadiisẽ wã, la zẽng sẽn ka bãmba (Wẽnd yard be b yinga). () A Al-bʋẖaar n reeg-a (1458) la a Muslim (19). () A Al-bʋẖaar n reeg-a (7372). () A Al-bʋẖaar n reeg-a (1496).
Yell a naas soabã: sẽn be Wẽn-yembgã yel-welgdɩ wã pʋgẽ, a yaa sabab ne bas-m-yam la so-sõng rɩkr dũni la laahre, la karem yel-kãngã Wẽnd koεεgã pʋgẽ, (A Naam yɩlg yã n zẽke): (Sẽn kõ-b sɩda la b pa gẽdg b sɩd-kũuna ne lagm-n-taare, bãmb rãmb n tar bas-m-yam, bãmb la kãndagba 85). [Sʋʋratʋ Al-An'aam (Neemã (yir) rũmsã Sʋʋrɑ)], Rẽnd bas-m-yamã a bee Wẽnd nugẽ (A Naam yɩlg n zẽke), A ka kõt-a rẽnda Wẽn-yemdbã sẽn yɩlg-b dĩinã Wẽnd yĩnga (A Naam yɩlg n zẽke), Aaya-kãngã sẽn wa n sigã -wala sẽn wa hadiis manedg pʋgẽ wã- yellã paka Ṣahaabsã (Wẽnd yard be b yĩnga) tɩ b wa Nabiyaamã nengẽ (Wẽnd pʋʋsg la A tɩlgr be a yĩnga) n yeele: «Wẽnd Tẽn-tʋʋma! Tõnd sʋka ãnda n ka wẽg a mengã?» Rat n yeel tɩ ned ka be tõnd sʋka rẽndame t'a wẽga a menga, la Wẽnd yaool n yetẽ: (Sẽn kõ-b sɩda la b pa gẽdg sɩd-kũuna ne lagm-n-taare, bãmb rãmb n tar bas-m-yam, bãmb la kãndagba 82), La woto võore yaa tɩ tõnd ka tar pʋɩɩr bas-m-yamã la so-sõngã rɩkrã; bala yembr fãa tõnd pʋgẽ wẽga a menga, tɩ Nabiyaamã yeele (Wẽnd pʋʋsg la A tɩlgr be a yĩnga): «Ad ka woto ye -rat n yeel tɩ wẽgdã võor ka woto ye-; yãmb ka karem Wẽnd yamb sõngã gomdã laa -Rat n yeel t'a Lʋkmaan Al-hakɩɩme- (Ad lɑgem-n-tɑɑr yɑɑ wẽgb sẽn bedme 13) [Lʋƙmaan (A Lʋƙmaan sʋʋra)]», Rẽnd Nabiyaamã (Wẽnd pʋʋsg la A tɩlgr be a yĩnga) a yãka wẽgdã maana Aayar-kãngã pʋgẽ tɩ yaa lagem-n-taare; rẽnd gãneg-kãngã tõnd paama yõod tɩ ned ning sẽn kõ sɩda la a ka maan lagem-n-taare, a tara bas-m-yam la so-sõng rɩkre dũni wã pʋgẽ la laahre, rẽnd wãnde yaa tawhɩɩdã (Wẽn-yembgã) yel-weendɩ ninsã, ned ning sẽn yaa Wẽn-yembdã Wẽnd kõt-a lame (A Naam yɩlg n zẽke) bas-m-yam la kãndgr dũni wã pʋgẽ la laahrã.
Yell a nu soabã: sẽn be Tawhɩɩdã (Wẽn-yembgã) yel-wẽendɩ pʋga, yaa tɩ Tawhɩɩdã (Wẽn-yembgã) tɩlgr n be a pʋgẽ n yi miuungu la tʋmd-n-yidgdẽ (kɩɩs taaba) la rẽnda yõsa ne dĩin-rãmb a taabã loeesã, bãmb yaa sẽn miimd wakat fãa la b yagsd taaba, sẽn wilgd woto yaa A koεεg sẽn yeele (A Naam yɩlg n zẽke): (Lɑ ɑ sã n dɑg n pɑ sẽn yi Wẽnd nengẽ, b nɑ mikẽ ɑ pʋgẽ yõs-tɑɑb wʋsgo 82). [An-nisaa'ʋ (Pagbã sʋʋra)], Rẽnd loees nins nebã sẽn yẽbg n sɩngã, kɩɩs taab n be b pʋgẽ sẽn yaa wʋsgo, la sã n yaa sɩd-kũun ning sẽn manegã, la loεεg ning sẽn tɩlgã, la tawhɩɩd (Wẽn-yembg) sẽn tabendã, n yi Gafẽ wã la A Nabiyaamã (Wẽnd pʋʋsg la A tɩlgr be a yĩnga) Sunnah pʋgẽ wã, yẽnda tɩlgame n yi rẽnda fãa gilli.
Yoob soabã: sẽn be Tawhɩɩdã (Wẽn-yembgã) yel-weendɩ, yaa t'a zemsa ne ninsaal rog-ne wã sẽn tɩlgã, la yam nins sẽn tẽeg tɩrgã, rẽnd Tawhɩɩdã (Wẽn-yembgã) ad yaa rog-ne dĩinã la yẽ, la b sã n bas ninsaal ne bũmb ninga b sẽn naan ne-a wã, a ka na n sak sã n ka Tawhɩɩdã (Wẽn-yembgã) ye, bala a zemsda ne yẽ sẽn rog ne wã, pʋs n rag n yaa yẽ la naaneg ning Wẽnd sẽn naan nebã, wala Wẽnd sẽn yeele (A Naam yɩlg n zẽke): (Bɩ f wẽnem f nengã fãa n yals dĩinã n toglg Wẽnd-yembgo, Soabã yard bal baoob yĩnga; Soab ning sẽn yaa tẽeg-tɩrg-soɑbã. Woto yɑɑ yɑlẽ ning Wẽnd sẽn nɑɑn nebã a pʋgẽ wã, Wẽnd naanegã kɑ tɑr tedgr ye, wãnde yaa dĩin sẽn yɑɑ tɩrgɑ, lɑ ad nebã sẽn yɩɩd wʋsg fãɑ kɑ mi ye 30). [Ar-rʋʋm (Rʋʋm-dãmbã «Rʋmani» sʋʋra)], La sã n yaa lagem-n-taarã, a yii b sẽn naan-b bũmb ning zugã pʋgẽ la a gõdg n yi-a lame, rẽ n kɩt tɩ wa «Sahɩɩh Muslim» pʋgẽ, Hadiis sẽn yɩlgã (Hadiis kʋdsɩ) Wẽnd yeela a pʋgẽ (A Naam zẽk yã): «Ad Mam naana M yembsã tɩ b yaa Wẽn-yembdba b fãa gilli, la ad yaa sʋɩɩtãambã n wa b nengẽ n wẽnes-ba n yiis-ba b dĩinẽ wã»[6]; M naana M yembsã tɩ b yaa Wẽn-yembdba: rat n yeel tɩ b bee rog-ne ning Wẽnd sẽn naan-ba pʋgẽ, sẽn yaa Tawhɩɩde (Wẽn-yembgo) t'a sʋɩɩtãan wa n gõdg-ba n toeem-ba n yi b dĩinẽ wã. () A Muslim n reeg-a (2865) sẽn yi a ɭyaad ɭbn Hɩmaar Al-Muǧaašiʿiy hadiisẽ wã (Wẽnd yard be a yĩnga).
La waa «Ṣahɩɩh = Bʋhaari gaf manedgã» pʋgẽ sẽn yi a Abʋʋ Hʋrayrat hadiisẽ wã (Wẽnd yard be a yĩnga), sẽn yi Nabiyaamã nengẽ (Wẽnd pʋʋsg la A tɩlgr be a yĩnga) t'a yeelame: «Biig ka yɩ n na n roge, rẽndame t'a roga Rog-ne wã (Lɩslɑɑngã) zugu, t'a rogdb a yiibã maan t'a lebg Yahʋʋda, maa b maan t'a lebg Nasaara, maa b maan t'a lebg maoong-kʋʋda, tɩ yaa wala rũmsã sẽn rogd b koambã tɩ b nɑɑnegã yɑɑ sẽn pidã, rẽ yĩnga yãmb yãta tʋb gɩrs b pʋgẽ?» ([7]), La toagsg a to pʋgẽ: «T'a rogdb a yiibã maan t'a lebg Yahʋʋda, maa b maan t'a lebg Nasaara, maa b maan t'a lebg maang-kʋʋda, tɩ yaa wala rũmsã sẽn rogd b koambã tɩ b nɑɑnegã yɑɑ sẽn pidã, rẽ yĩnga yãmb yãta tʋb gɩrs b pʋgẽ?» ([8]), Rẽnd rũng yita a ma wã pʋgẽ, n tar tʋb sẽn pidi, ne yĩn-wilã, rẽnd a naoor maa a nug maa a tʋbre maa sẽn wõnd rẽ sã n kʋʋge, ka a naanegã yẽgr la woto ye, yɩta nebã n maane a sẽn yi n rag n pidã poorẽ,, Nabiyaamã yeelame (Wẽnd pʋʋsg la A tɩlgr be a yĩnga): «Halɩ tɩ wa yɩ yãmb n nɑ n wõrs-a» Tɩ yaa woto bala, biig rogda rog-ne wã zugu, la a sã n wa lebg Nasaara, maa yahuuda, maa rʋb-tũuda, maa a lʋɩɩ kõbg ning sẽn yaa gõdgrã la kedgrã la menengã la zaalmã, woto yɩta roagdb a yiibã tʋʋmde, maa zĩig ning a sẽn yikẽ wã yelle. () A Al-bʋẖaariy n reeg-a (6599). () A Al-bʋẖaariy n reeg-a (1358) la a Muslim (2658).
Ra-sãng yikda tõnd pʋgẽ *** Bũmb ninga a saambã sẽn minims-a wã zugu
Nabiyaamã yeelame (Wẽnd pʋʋsg la A tɩlgr be a yĩnga): «T'a roagd a yiibã maan-a t'a yaa Yahuuda, maa Nasaara, maa rʋb-tũuda» A ka yeel tɩ «Maa b maan-a t'a yaa lɩslaam» ye, bala yẽnda a roga rog-ne wã dĩin-kãngã zugu, rẽnd Tawhɩɩdã (Wẽn-yembgã) yẽ la rog-ne wã dĩinã, la lagem-n-taarã la zẽng sẽn pa yẽ sẽn yaa zaalemã, b fãa yaa bũmb sẽn yõsgd ne rog-ne wã n welgd n bas-a. La sã n yaa a sẽn zems ne yam-rãmbã sẽn tẽeg-b tɩrgã, rẽnd yam sẽn tẽeg tɩrgã, yam ning sẽn ka kedgã la sẽn ka wẽnemsã, a ka yarde, rẽnda Tawhɩɩdã (Wẽn-yembgã), la a ka reegd me rẽnda Tawhɩɩdã (Wẽn-yembgã), la yaa ãna la sẽn tar yam sẽn tedgã la a yard ne sobend-rãmbã wʋsgã! maa a tʋg n yag ne kabre maa tom. (Soab-rãmb sẽn gɑl n yɩɩd sõmblem bɩɩ, bɩ Wẽnd sẽn yɑɑ Yembrã n yɑɑ Windã? 39) Yãmb sẽn tũud bũmb ning zẽng sẽn pa Wẽndã pɑ zʋʋg yʋɩ bal yãmb la y yaab-rãmbã sẽn pʋd-bɑ, Wẽnd pa sik vẽenem b zug ye) [Yuusuf (A Yuusuf sʋʋra)].
Zɩɩlmã sasa Wẽn-yembdã a Zayd ɭbn Āmbr ɭbn Nufayle a sẽn wa n welg n bas a nebã dĩinã a yeelame [(9)]: () «As-Sɩɩrat» ɭbn ɭshaaƙ (2/96).
Yaa zu-soab a yembr bɩ yaa sobend-rãmb tusri *** La mam na n tũ, tɩ yεlã sã n wa weel-weele
Mam basa Laat la Ʋzaa (rʋbsã) gilli *** Yaa woto la rao sẽn yaa sugr soab maanda
Rẽnd pa a Ʋzaa la mam na n tũ, pa a kom-pugli a yiibã ye*** pa banii Āmbr rʋbs a yiibã me la m na n gilmdẽ ye
«La a rag n yɩɩme n zangd Ƙʋrays-rãmba b sẽn kʋʋd n kõt rʋbsã, n yetẽ: pesgã yaa Wẽnd n naan-a la A sik koomã saasẽ wã, la A buls Tẽngã moogã n kõ-a, rẽ poorẽ tɩ yãmb kodgd-a ne zẽng sẽn ka Wẽnd yʋʋrã. Tɩ woto yaa b sẽn tʋmdã la a kɩɩsda la a getẽ t'a yaa yel-bedre» ([10]). () «A Al-bʋẖaariy» n reeg-a (3826).
Rẽnd ka be yamã pʋse, bũmb sẽn vẽnege n leb n pãrg n yɩɩd, b sẽn mi tɩ dũni-kãngã Naandã pidame, la A leb n yɩlgame n yi zams la boogre, la A sẽn leb n welg A Yembr Tãa, tɩ b sõmb n gãneg b mens ne-A. la Tẽn-tʋʋmbã waame n na n tẽeg yel-kãngã la b wεls-a n wilg-ba, tɩ Tawhɩɩdã (Wẽn-yembgã) sõmblemã la lagem-n-taarã wẽngã yaa bũmb sẽn tab yamã pʋgẽ la nebã rog-ne wã pʋgẽ, tɩ yaa bũmb b sẽn mi neb nins sẽn tar sũy vitsã nengẽ, la yam sẽn tɩlgã la rogne sẽn maneg n ka sãamã.
Yell a yopoe soabã: sẽn yaa Wẽn-yembgã yel-weendɩ wã, yaa tɩ Tawhɩɩdã (Wẽn-yembgã) yaa yẽnda la kĩid-n-taarã hakɩɩk sẽn paad n duumdẽ dũni kaanẽ la yaoolem raarã, la kĩid-n-taar ka be nebã ne taab sʋk baa fʋɩ, sẽn yaa wala Tawhɩɩdã (Wẽn-yembgã) kĩid-n-taarã ye; bala kĩin-n-taar ning sẽn loet Wẽn-yembdbã la sɩd-kõtbã ne taabã, a yaa kĩid-n-taar sẽn paade, n tongdẽ, n duumdẽ, dũni kaanẽ la laahre. (Pa yã-to-kõngũs rãmbã ra-kãngã raarã yaa beem ne taaba rẽnda Wẽn-zoεtbã.67) [Azzʋhrʋf (Nɑgs ne Sãnem Sʋʋrɑ)], La A yeel Aayar a to pʋga: (Tɩ tõk-n-taarã ne bãmb sʋkã tõsg 166) [Sʋʋratʋ Al-Baƙara] Rat n yeel tɩ kĩid-n-taarã la tõk-n-taarã, rẽnd tõk-n-taar fãa na n wãagame, nonglem fãa me na n loogame, yek-taab fãa me na n loogame, sã n ka nonglem la tõkr la yek-taab Tawhɩɩdã (Wẽn-yembgã) pʋgẽ, la kõ-sɩd ne Wẽnde, (A Naam yɩ wagell n zẽke), rẽnd bũmb ning sẽn yɩ Wẽnd yĩnga, a duumdame n tõke, la bũmb ning sẽn ka Wẽnd yĩnga a na n wãagame n tõsge, rẽnd kĩid-n-taarã sẽn wa n tar pãng fãa, la tõk-n-taarã sẽn wa n zulg n ta to-to fãa, a na n sεεme, maa dũni wã pʋgẽ, maa yaoolem raarã, yaa tɩlae, sã n ka tõk-n-taar ning sẽn yɩt Tawhɩɩdã (Wẽn-yembgã) zugu (A Naam yɩlgame n zẽke) la kõ-sɩd ne Wẽndã sẽn manegã, rẽnd wãnde yaa tõk-n-taare sẽn duumdi n tongdẽ, n paadẽ, dũni wã pʋgẽ la yaoolem raarã.
Yell a nii soabã: sẽn be Tawhɩɩdã (Wẽn-yembgã) yel-weendɩ wã pʋga, yaa a yẽgrã zĩig sẽn tɩlgã, rẽnd yẽnda b yiis-a-la ko-nif sẽn yaa noogo, la kʋlgẽ sẽn yaa maasga, b yiis-a-la Wẽnd Gafẽ wã sẽn yaa waoor Naabã, la A Tẽn-tʋʋmã Sunnẽ (Wẽnd pʋʋsg la A tɩlgr be a yĩnga), sẽn ka gomd ne a yõor yam-leoog rẽndã wahɩ sẽn tʋms tɩ wa a nengẽ, la woto yaa bũmbu, a welgrã na n wa waame.
Yell a wae soabã: sẽn be Tawhɩɩdã (Wẽn-yembgã) yel-weendɩ pʋga, yaa tablg la gũudum maanego, la Wẽnde, (A Naam yɩ wagell n zẽke) A reega A nengẽ, n na n gũ Tawhɩɩd-kãngã la dĩin-kãngã, la a paabã, Wẽnd yeelame, (A Naam yɩ wagell n zẽke): (Yẽ lɑ sẽn tʋm A Tẽn-tʋʋmã ne sor-wilgrã lɑ sɩdã tũudmã bʋɩl yĩng t'ɑ nɑ wil tũudũm-sor buudã fãɑ, bɑɑ tɩ lɑgm-n-tɑɑrã rãmb sã n kisgɑ rãndɑ33). [Sʋʋratʋ Attawba (Tuubg Sʋʋrɑ)], La A yeelame (A Naam yɩ wagell n zẽke): (Ad Wẽnd sõngda neb nins sẽn kõ sɩdã). [Al-Haǧ (Hagiimdã sʋʋra): 38], la Wẽnd yeelame, (A Naam yɩlg n zẽke): (Lɑ sɩd-kõɑtbã sõngr yɑɑ tɩlɑe ne Tõndo 47) [Sʋʋratʋ Arrʋʋm (Rʋʋm Sʋʋrɑ)], la A yeele, (A naam yɩ Wagell n zẽke): (Wẽnd tabenda neb nins sẽn kõ sɩdã ne tablg koεεga, dũni vɩɩmẽ la yɑoolem rɑɑrã). [ɭbraahɩɩm: 27].
Yell piig soabã: sẽn be Tawhɩɩdã (Wẽn-yembgã) yel-weendɩ wã pʋgẽ, yaa a sẽn tigim biis wʋsg la yɩɩdlem-rãmb sẽn ka tar sõore, la vũun sẽn yaa kõbg toor-toore, dũni wã pʋgẽ la yaoolem raarã, d na n wa goma bũmb a pʋgẽ, gom-zu-kãngã pidsgã la a sεεbã wakato.
Masaal a yiib soabã:
Tawhɩɩdã (Wẽn-yembgã) toaagã la a hakɩɩkã
Tawhɩɩdã (Wẽn-yembgã) yaa fo sẽn na n yemb Wẽnde, yembg tεkẽ, la a yaa yẽgr sẽn wilgd yembre, la sã n yeel tɩ Tawhɩɩd (Wẽn-yembgo), yaa fo maan-A t'A yaa Yembre, (A Naam yɩlg n zẽke) la fo tus lagem-n-taag n yi-A A hakε-rãmbã fãa pʋgẽ (A Naam yɩ wagell n zẽke) la A sẽn welg ne yεl ninsã pʋgẽ, rẽnd lagem-n-taar ka be ne-A baa fʋɩ yεl nins A sẽn welg ne wã pʋgẽ ye, leb n ka baa a yembr sẽn yi A hɑkε-rãmbã pʋgẽ ye (A Naam yɩlg n zẽke) sẽn be A yembsã zugã.
Rẽnd Ar-Rʋbʋʋbɩyya (Yemb Wẽnd A Wẽndlemẽ wã) -yẽ la maan sẽn rat dũni-kãngã pʋgẽ, naaneg wεεngẽ la rɩlgrẽ la vɩɩmsgẽ, la kʋʋbẽ la kẽnesgẽ- woto fãa gill yaa sẽn welg ne Wẽnde, (A Naam yɩ wagell n zẽke).
La A yʋyã sẽn manegã la A sɩf-rãmbã sẽn zẽkã, la A raab-rãmbã sẽn yɩtã, la A tõogã sẽn gũbgã, la A bãngrã sẽn yalmã, la A pidbã (A Naam yɩ wagell n zẽke) A yʋy wã la A sɩg-rãmbẽ wã woto fãa yaa yεl nins sẽn welg ne Wẽndã (A Naam yɩ wagell n zẽke), la ned ning sẽn wa n kõ Wẽnd yembsã bũmb sẽn yaa Wẽnd yεlã sẽn welg ne-A wã, a Tawhɩɩdã (Wẽnd yembgã) yidga ne rẽnda.
La Wẽnd hakε-rãmbã (A Naam yɩlg n zẽke) A yembsã zugã, yaa b tũ-A la b ra maan lagem-n-taar ne-A baa fʋɩ, wala sẽn be a Mʋ'ʿaaz hadiisã pʋgẽ (Wẽnd yard be a yĩnga) a yeelame: Wẽnd Tẽn-tʋʋmã yeelame (Wẽnd pʋʋsg la A tɩlgr be a yĩnga): «Mʋ'ʿaaze, rẽ yĩnga fo mii Wẽnd hakε wã A yembsã zugu la Wẽnd hakε wã sẽn be A yembsã zugu?» T'a Mʋ'ʿaaz yeele: tɩ mam yeele: Wẽnd la A Tẽn-tʋʋmã n yɩɩd minim. Tɩ Wẽnd Tẽn-tʋʋm yeele: «Ad Wẽnd hakε sẽn zao A yembsã zug yaa b tũ-A la b ra maan lagem-n-taar ne-A baa fʋɩ ye. La yembsã hakε sẽn rog Wẽnde yaa A rɑ sɩbg ned ning sẽn ka maan lagem-n-taar ne-A baa fʋɩ» ([11]). Rẽnd tũudmã yaa Wẽnd hakε (A Naam yɩlg n zẽke), ned ning sẽn wa n wẽnems bũmb tũudmã pʋgẽ n kõ ned sẽn ka Wẽnde, a Tawhɩɩdã (Wẽn-yembgã) yidga ne rẽ. () Al-bʋẖaarɩ n reeg-a (2856، 5967), la a Muslim (30).
Rẽnd Tawhɩɩdã (Wẽn-yembgã) yẽnda la Wẽnd welgre, n yaa maan tɩ Wẽnd yaa A Yembre (A Naam yɩlg n zẽke) ne A hakε-rãmbã la A sẽn welg ne yεl ninsã pʋgẽ, la lagem-n-taarã: yaa fo sẽn na n mak zẽng sẽn ka Wẽnd ne Wẽnde, (A Naam yɩ wagell n zẽke) bũmb sẽn yaa A yel-weendɩ wã pʋgẽ, rẽnd woto la Tawhɩɩd (Wẽnd yembg) sɩd-sɩda, maan tɩ Wẽnd yaa A Yembrã (A Naam yɩlgame n zẽke), d ra maan lagem-n-taag n naag-A ye, wala A sẽn yeele (A Naam yɩ wagell n zẽke): (Lɑ y tũ Wẽnde lɑ y rɑ mɑɑn lɑgm-n-tɑɑr ne Wẽnd bɑɑ fʋɩ). [An-nisaa'ʋ (Pagbã sʋʋra): 36] La A yeelame (A Naam yɩ wagell n zẽke): (Fo Soabã bʋʋme tɩ : ''Ra tũ-y zẽng sẽn pa Yẽ ye). [Al-ɭsraa'ʋ (Yʋn-kẽndã sʋʋra): 23], La A leb n yeelame (A Naam yɩlgame n zẽke): (La b pa sagl-ba, rẽnda b tũ Wẽnde, tɩ b yaa yɩlgd-b ne A tũudmã). [Al-bayna (Vẽnegrã sʋʋra): 5], La Aayae-rãmb maanã-kãngã pʋgẽ yaa wʋsgo.
La yaane woto la f bãngd tɩ Tawhɩɩdã (Wẽn-yembgã) yaa bugs a tãabo: Wẽndlemã yembgo (Tawhɩɩd Ar-Rʋbʋʋbɩyya) la Wẽn-yembgo A yʋy wã la A sɩf-rãmbẽ wã (Tawhɩɩd Al-asmaa' wa al-ṣɩfaat), la Wẽn-yembgo A sobendẽ wã (Tawhɩɩd Al-Ʋlʋʋhɩyya).
La sã n yaa Tawhɩɩd Ar-Rʋbʋʋbɩyya (Wẽn-yembgo A Wẽndelmã wã) wεεngẽ, yẽnda yaa fo maan Wẽnd a Yembre, (A Naam yɩlg n zẽke) ne fo sẽn na n loe tɩ Yẽnda A Yembr la Naanda, n yaa Rɩlgda, n yaa neema Kõta, n yaa Kẽnesda, lagem-n-taag ka be ne-A baa fʋɩ yel-kãngã pʋgẽ ye, A yeelame (A Naam zẽk yã): (Yeele: "Ãnd la saas la Tẽng Soabã?" yeele: "yaa Wẽnde"). [Arra`ad (Saagã kʋnkʋmã sʋʋra): 16], La A yeelame (A Naam zẽk yã): (Yeele: "ãn n so Tẽngã la (neb) nins sẽn be a pʋgẽ wã tɩ yãmb sã n mime? 84 B na n yeelame :"yaa Wẽnd n so", bɩ f yeele: "yaa bõe yĩng tɩ yãmb pa tagsde?" 85 Yeele: "ãn n so saas a yopoe wã, la ãn la Alarš wagellã Soaba?" 86 B na n yeelame :"yaa Wẽnd n so", bɩ f yeele: "yaa bõe yĩng tɩ yãmb pa zoet Wẽnde?" 87 yeele: "ãn n zãad bũmbã fãa gill naam A Nugẽ wã, tɩ b baood sõngr A nengẽ, tɩ Yẽ pa baood sõngr ned nengẽ ye, tɩ y sã n miẽ?" 88 B na n yeelame :"yaa Wẽnd n so", bɩ f yeele: "yãmb maana a wãnã tɩ b wa maan yãmb tɩɩm?" [tɩ y pa kõt sɩd ne-A?"). [Al-muu'minuun (Sɩd-kõtbã sʋʋra)], La A yeelame (A Naam zẽk yã): (Yãmb Wẽnd-kãngã la yãmb Soabã, la Wẽnd albarak yɩ wagalle, sẽn yaa bõn-naandsã Naabã). [Gaafɩr (Yaafdã sʋʋra)], La A yeelame (A Naam zẽk yã): (Wẽnd la bũmbã fãa Naanda, Yẽ me la bũmb fãa Bobenda). [Azzʋmar (zãmɑ sull Sʋʋrɑ)] La zẽng sẽn ka bãmbã, sẽn yaa Aayae-rãmba.
Buk a yiib soabã: yaa Tawhɩɩd Al-asmaa' wa al-ṣɩfaat (Wẽn-yembgo A yʋy wã la A sɩf-rãmbẽ wã), yẽnda me yaa maan Wẽnd t'A A yaa Yembre (A Naam yɩlg n zẽke) A yʋyã pʋgẽ sẽn manegã, la A sɩf-rãmbẽ wã sẽn zẽkã, sẽn wa A Gafã pʋgẽ la A Nabiyaamã Sunnah pʋgẽ wã, Wẽnd yeelame (A Naam zẽk yã): (Soab ka be rẽnda Yẽnda, yʋ-yɩlms yaa Yẽnd n so 8.) [Sʋʋrɑtʋ Ṭɑhɑɑ: 82], la A yeelame (A Naam yɩlg n zẽke): (Yeele: "bool-y Wẽnd maa y bool Yolsg Naabã, yãmb sẽn bool yʋʋr ning fãa, A yʋyã manegɑme tɩ be neere n yɩɩda). [Al-ɭsraa'ʋ (Yʋn-kẽndã sʋʋra)], A yeelame (A Naam yɩ wagell n zẽke): (Yẽ la Wẽnde! Soab sẽn ka be tɩ sã n pa Yẽnda, yel-soaandɩ Mita la sẽn vẽnege, Yẽ la yols kεgεng Naaba, Yẽ la Yols Duumdg Naaba 22 Yẽ la Wẽnd ninga, soab ka be tɩ sã n pa Yẽ ye, n yaa Naabã, n yaa yɩlgr Naaba, n yaa tɩlgr Naaba, bas-m-yam Soaba, Wilb Naaba, zɩslem Naaba, modgr Naaba, Waoog-m-meng Naaba, Wẽnd yɩlgame n yi bũmb ning bãmb sẽn maan lagem-n-taarã 23 Yẽ la Wẽnde, n yaa Naanda, n yaa Sɩngda, n yaa Sʋʋrda, A tara yʋɩ sẽn be neere. Sẽn be saasẽ la Tẽngã zug yɩlgd-A lame, Yẽ me la Zɩslem Naaba n yaa bʋʋd Mita 24) [Al-hašr (Tigingã rɑɑr Sʋʋrɑ)].
La buk a tãab soabã: yaa Tawhɩɩd Al-Ʋlʋʋhɩyya (Sobendã yembgo), la yẽnda yaa maan tɩ Wẽnd yaa A Yembre (A Naam yɩlg n zẽke) ne tũudum, wala doaaga, la tẽebo, la yεεsgo, la pʋleng maanego, la kodgre, la Pʋʋsgo, la no-loeere, la zẽng sẽn pa rẽ sẽn yaa tũud-rãmbã, la yɩlg dĩinã A yĩnga, la f zãag f meng n yi lagem-n-taare, Wẽnd yeelame (A Naam yɩ wagell n zẽke: (La b pa sagl-ba, ralla b tũ Wẽnde, tɩ b yaa yɩlgdb ne A tũudmã n yaa kɩlldb n bɑsd lɑgem-n-tɑɑre), la A yeele, (A naam yɩ Wagell n zẽke): (Pa Wẽnd la dĩin yɩleng Soab sɩda?). [Az-zʋmar (Zãma-zãmã sʋʋra): 3], la A yeele, (A naam yɩ Wagell n zẽke): (Yeele ''ɑd mɑm Pʋʋsgã lɑ m kodgrã lɑ m vɩɩmã lɑ m kũumã yɑɑ Wẽnd A ye n so, bõn-nɑɑndsã Nɑɑbã'' 162 Lɑgem-n-tɑɑr pɑ be ne-A ye, lɑ rẽ lɑ B sɑgl mɑɑm). [Al-An`aam (Yir rũmsã sʋʋra)], Tɩ Nabiyaamã yeeleme (Wẽnd pʋʋsg la A tɩlgr be a yĩnga): «Ned ning sẽn ki-a, t'a kot zẽng sẽn pa Wẽnde, a kẽeda Bugum» ([12]). Wãnde la Tawhɩɩdã (Wẽn-yembgã) la a hakɩɩkã me la woto. () A Al-bʋhaary n reeg-a (4497) la gom-bila yaa yẽ n so, la a Muslim (92) sẽn yi a ʿAbdʋllaah ɭbn Mas'ʋʋd hadiisã pʋgẽ (Wẽnd yard be a yĩnga).
La buk fãa sẽn yi bugs a tãabã tara tulli; rẽnd fo sã n bãng tɩ Tawhɩɩd Ar-Rʋbʋʋbɩyya (Wẽn-yembgo A Wẽndlemã wã) yaa fo reeg f zugu, tɩ Wẽnde (A Naam zẽk yã) Yẽnda la Naandã n yaa Rɩlgdã, n vɩɩmsdẽ, n yaa Kʋʋdã, n yaa Kẽnesd ne yεlã fãa gilli, n maand A sẽn rat A bõn-naandsã fãa pʋgẽ, lagem-n-taag ka ne-A A Naamẽ wã, rẽnd wãndɩ tull yaa yambã sẽn na n loe tɩ kẽnesd n be n lagem Wẽnde, zẽng tɩ ka Wẽnde, bũmb ning ned sẽn ka tõe-a tɩ sã n ka Wẽndã (A Naam yɩ wagell n zẽke).
La fo sã n bãng tɩ Tawhɩɩd Al-asmaa' wa al-ṣɩfaat (Wẽn-yembgo A yʋy wã la A sɩf-rãmbẽ wã), yaa fo bool Wẽnd ne bũmb ninga A sẽn pʋd a Mengã, la f sɩf-A ne bũmb ninga A sẽn sɩf A Mengã, tɩ Tẽn-tʋʋmã a Mʋhammad (Wẽnd pʋʋsg la A tɩlgr be a yĩnga) sɩf-A wã, la fo tus n zãag Wẽnde wõnes-n-taaga, la mams-n-taaga, rẽnd wãndɩ tʋllã yaa yεl a yiibu, la yeel tɩ naand ka be wã gũbgd a fãa:
B yiibã yembre: yaa b sẽn na n gɩdg sɩf-kãngã n yi Wẽnde, (A Naam zẽk yã) la b yiis Wẽnd A sẽn pidã sɩf-rãmba, la A sɩf-rãmb nins sẽn tablg Gafã (Alkʋrãanã) la Sunnah pʋgẽ wã.
La b yiib soabã: yaa wõnes Wẽnd sɩf-rãmbã (A Naam zẽk yã) ne A bõn-naandsã sɩf-rãmba, tɩ Wẽnd yaool n yeelame, (A Naam zẽk yã): (Bũmb pa be n wõnd-A ye, la Yẽnda la a Wʋmd n yaa a Neta). [Aš-šʋʋraa' (Saawarã sʋʋra)], La A yeelame (A Naam zẽk yã): (A (Wẽnd) mii sẽn loog bãmb taoore, la sẽn na wat b poorẽ; la bãmb minim ka gũbg Wẽnd ye). [Ṭɑahɑɑ (Taahaa sʋʋra): 110].
La fo sã n bãng tɩ Tawhɩɩd Al-Ʋlʋʋhɩyya (yemb-Wẽnd A Sobẽndã) wεεngẽ wã, yẽnda yaa fo maan Wẽnd t'A yaa Yembre, (A Naam zẽk yã) n welg-A ne A tũudmã kõbg toor-roore, la fo tõdg tũudum buud fãa sẽn ka yɩ ne Wẽnde, (A Naam yɩ wagell n zẽke) rẽnd wãndɩ tʋllã yaa fo sẽn na n rɩk bũmb sẽn yaa tũudmã kõbgo n kõ zẽng sẽn ka Wẽnde, la wãndɩ la bũmb ning sẽn wil kɩfr-rãmbã zugã, la tak-n-taarã me sẽn be Tẽn-tʋʋmbã la b zãmã wã sʋkã yaa yẽ pʋgẽ» ([13]). «Maʿaarɩg Al-ƙʋbʋʋli» Liš-šayẖ Haafɩz Al-hakamiy (1/418).
Masaall a tãab soabã:
Tawhɩɩdã (Wẽn-yembgã) sɩdgrã la a pidsgã
Tawhɩɩdã (Wẽn-yembgã) sɩdgrã, a yaa dargε sẽn zẽke, leb n yaa zĩig sẽn zãnte, n yaa zɩsgo, Nabiyaamã (Wẽnd pʋʋsg la A tɩlgr be a yĩnga) a togsame tɩ Wẽn-yembg-kãngã rãmbã b kẽeda arzãn dũni yikr raarã tɩ ka tũ ne geelg ye, ka tũ ne namsgo, la hadiis sẽn piuug tɩ b miẽ wã, a ɭbn Abbaas hadiisã la zẽng sẽn ka rẽ (Wẽnd yard be a yĩnga) tɩ Nabiyaamã yeelame (Wẽnd pʋʋsg la A tɩlgr be a yĩnga): «La neb tus-pis-yopoe n lagemd fo zãmã wã n kẽed arzãnã tɩ ka tũ ne geelgo, ka tũ ne namsgo». Rẽ poorẽ t'a togs-b ne a koεεg sẽn yeele: «Ad yaa bãmbã la sẽn ka maand Rʋkya wã, b leb n ka baood tɩ ned maan-b rʋƙʋya ye, b ka rɩkd liuul keleg-wẽng n kẽes sʋka ye, la b ka bẽesde, leb n yaa b Soabã la b bobl b mense ne-A» ([14]) Rẽnd wãnde yaa dargε sẽn zẽke, Wẽn-yembgã pʋga, yẽ me la Wẽn-yembgã sɩdgrã la a pidsgã. () A Al-bʋhaarɩ n togs-a (5705), la Muslim (220).
La Wẽn-yembgã sɩdgrã b sẽn rat ne-a wã: yaa a pidsgã la a yɩlgrã n yi lagem-n-taarã zẽedã la bidã wã la Wẽnd kɩɩsgã, la yεl-kãensã b tãabã bãngdbã boond-b lame tɩ yel-gɩtɩ nins sẽn gɩt kẽnkẽnd t'a sã n tʋgd Wẽnd nengẽ la yaoolem raarã zakẽ wã: yaa lagem-n-taarã gɩdre, la bidã wã gɩdre la Wẽn-kɩɩsgã gɩdre.
La sã n yaa lagem-n-taarã gɩdrã, yɩl n tɩlg n yi-a yɩta ne Wẽn-yembgo, la sã n yaa bidã wã gɩdrã yɩl n tɩlg n yi-a yaa sunnah tablgo la Tẽn-tʋʋmã pʋgbo (Wẽnd pʋʋsg la A tɩlgr be a yĩnga), la f kẽn a na-kẽndrã zugu, la sã n yaa Wẽnd kɩɩsgã gɩdrã, yaa f zãag-a la f gũusi n ra wa lʋɩ a pʋgẽ ye, la f tuub pʋ-peelem tuubgu n tʋg Wẽnd nengẽ, (A Naam yɩlg n zẽke) tɩ bũmb sã n paam n yi, sẽn yaa zũnuub-rãmbã la Wẽnd kɩɩsgã, rẽnd yamb sã n wa be dargε-kãngã zugu, wakat-kãngã a taa Wẽn-yembg sɩdgr zĩigẽ.
Wẽn-yembgã sɩdgrã -yεsa- a bee dargε a yiibu, yaa sɩdgr sẽn yaa tɩlae la sɩdgr b sẽn bʋ nonglem, la dargε a yiibã fãa rãmbã b kẽeda arzãn dũni yikr raarã, tɩ ka tũ ne geelgo, ka namsgo:
Rẽenem dargε wã, sẽn yaa Wẽn-yembgã sɩdgrã: yẽnda yaa maan-tɩ-zemsã rãmb dargε, la maan-tɩ-zemsã soabã, yẽ la ned ning sẽn tʋma sẽn yaa waagib-rãmbã (tɩlae wã) la a bas haraam-rãmbã (b sẽn gɩdgã); rẽnd yamb halhaal sã n yaa woto, n gũusd waagib-rãmbã la faril-rãmba, n zãagd haraam-rãmbã la zũnuub-rãmbã, ad a sɩdga Wẽn-yembg ning sẽn yaa tɩlae wã, a yɩtame n yaa maan-tɩ-zemsã rãmba, la bãmb bee neb nins sẽn na n kẽ arzãnã tɩ ka tũ ne geelgo, ka namsgo, rẽnd woto yaa dargε.
La yiib soab dargε wã, yẽ zẽkame n yɩɩd yãwã, a yaa: Wẽn-yembgã sɩdgre, a sɩdgr ninga b sẽn bʋ nonglemã, yaa põsdbã dargε, sẽn põsd-b ne yel-sõma, bãmb la neb ninsi sẽn lagem ne b sẽn gũusd la b ning b toaad ne waagib-rãmbã, la b zãagd zũnuub bεd la haraam-rãmbã, b maanda põs taab ne yamleoogã tũudum, la naafɩl-rãmbã la b sẽn bʋ nonbglem ne yεl ninsã.
Rẽnd bãmbã la neb nins sẽn sɩdg Wẽn-yembgã a kõbg a yiibã fãa -maan-tɩ-zems rãmba la põsd-b ne tʋʋm sõma- b fãa kẽeda arzãnã dũni yikr raarã, tɩ ka tũ ne geelgo, ka namsgo, la sɩd la hakɩɩka Wẽnd yeelame (A Naam zẽk yã): (Rẽ poorẽ Tõnd ledsɑ Tõnd sẽn tũus-b-rãmb D yembsã pʋgẽ wã sebrẽ wã, tɩ be b pʋgẽ wã sẽn yɑɑ wẽg-m-meng rãmba, lɑ be b pʋgẽ wã sẽn mɑɑn sʋkemde, lɑ be b pʋgẽ wã sẽn mɑɑnd reng-reng ne yel-sõɑmã tʋʋm ne Wẽnd rɑɑbo, rẽ lɑ yɩɩdlem kẽengã 32 Yɑɑ Adn pʋ-zɑgsã b sẽn kẽed ɑ pʋgẽ). [Faaṭɩr (Yẽbgdã sʋʋra)]. Rat n na n yeel tɩ kõbg a tãabã kẽeda arzãn zĩndidigã pʋgẽ: wẽg-mengã soabã la maan-tɩ-zemsã soabã la sẽn yaa põsdã ne tʋʋm sõmsã.
La sã n yaa maan-tɩ-zemsã la neb nins sẽn põsa ne tʋʋm-sõmsã, bãmb arzãnã kõom, yaa kõom b sẽn sõmb ne-a tɩ ka tũ ne geelg ye.
La sã n yaa sẽn wẽg a meng ne zũnuub-rãmbã, sẽn ka ta lagem-n-taarã, yẽ me kẽeda arzãnã la a pa kẽed-a tɩ yaa kõom ning sẽn sõmb ne-a wala rẽenem soabã ye, tɩ ka tũ ne geelg la ka tũ ne namsg wala sẽn maana n zems la sẽn põsa ne tʋʋm sõmsã ye, la yẽ b na n ball-a lame ne namsgã la geelgã, a bee Wẽnd raabã pʋgẽ, (A Naam yɩ wagell n zẽke), A sã n tʋlla t'A sɩbg-a la A sã n tʋlla t'A yaaf-a.
Masaall a naas soabã:
Tawhɩɩdã (Wẽn-yembgã) yidgr la sẽn boogd-a wã
Tawhɩɩdã (Wẽn-yembgã) tara sẽn yidgd-a, a leb n tara sẽn boogd-a, la sẽn yidgd Wẽn-yembgã yẽnda la yell ning sẽn lubd tʋʋmã la a sãamd dĩinã gilli, bãmb me la kɩflg ne Wẽnd la lagem-n-taarã la munaafɩglem sẽn ta tεkã, kɩfẽndã ne a kõbgã fãa gilli, la lagem-n-taarã ne a kõbgã fãa gilli, la munaafɩglem ning sẽn yaa kãsengã ne a kõbgã fãa, yaa yεl sẽn yidgd Wẽn-yembgã, b yidgd-a-la a yẽgrẽ wã, la b wur-a a yẽgrẽ wã, rẽnd lagem-n-taar ning sẽn yaa bedrã la a kõbgã fãa, la kɩfẽnd-kãsengã la a kõbgã fãa, la munaafɩglem ning sẽn yaa kãsengã, b fãa gill yidgda Wẽn-yembgã, la b wurd-a a yẽgrẽ wã, Wẽnd yeelame (A Naam zẽk yã): (Ad munɑɑfɩgsã bee tẽngr-tẽngr Bugmã pʋgẽ). [Annisaa'ʋ. pagbã sʋʋra: 145], La A yeelame (A Naam zẽk yã): La sẽn kɩfla ne sɩd kũuni, sɩda a tʋʋmd lʋɩɩme). [Al Maa'ɩda: 5], La A yeelame (A Naam zẽk yã): (La sɩd la hakɩɩka b tʋmsame tɩ wa fo nengẽ la neb nins sẽn reng fo taoorã nengẽ: "tɩ fo sã n maan lagem-n-taare, hakɩɩka fo tʋʋmdã na lʋɩ, la f na lagem bõn rãmbã" 65). [Azzʋmar (zãmɑ sull Sʋʋrɑ)], Rẽnd Wẽn-yembgã a yidgdame la a wurda, la a sãamd ne lagem-n-ta-kãsengã a kõbgã fãa, la munaafɩglem sẽn yaa kãsenga la a kõbgã fãa, la kɩfẽnd-kãsengã la a kõbgã fãa gilli, la gom-kãngã d na n wogla a zugu la d togs a yel-weendɩ wã.
La sã n yaa yεl nins sẽn boogd Wẽn-yembgã bãmb la yεl nins sẽn yidgd Wẽn-yembgã sãnda la b ka sãamd-a la b ka wurd-a a yẽgrẽ wã me ye, sẽn be b pʋgẽ yaa wala kɩfẽnd bilã la munaafɩglem ning sẽn yaa tʋʋm wεεngẽ tɩ sũurẽ yell ka a pʋgẽ wã, wala sẽn wa hadiisẽ wã: «Munaafɩk tagmas yaa a tãabo: ɑ sã n yẽs la ɑ sẽn yagde, a sã n pʋlme lɑ a sẽn viigdi, la b sã n maan-a bas-m-yam, lɑ a sẽn zãmde» ([15]); Bãmbã yaa sẽn boodg Wẽn-yembgã, b sã n be yambẽ b boogda a Wẽn-yembgã la a sɩd-kũunã, yaa woto bal la lagem-n-ta-bilã la gom-biis nins sẽn yaa lagem-n-taar gom-biisi la ninsaal ka rat b hɑkɩɩkã la yaa bũmb sẽn yit a zelemdẽ wã bala, yãwã boogda Wẽn-yembgã bɑlɑ, la a sẽn wa tʋg n loe bãmbã hakɩɩkã a sũurẽ wã a lebgda lagem-n-ta-kãsengã sẽn wurd Wẽn-yembgã. () A Al-bʋhaariy n reeg-a (33), la a Muslim (58) sẽn yi a Abʋʋ Hʋrayrat hadiisẽ wã (Wẽnd yard be a yĩnga).
La rẽ n kɩt tɩ sõmba ne sɩd-kõt t'a gũus a Wẽn-yembgã la a nidg pãng ne-a, n zãag-a bũmb fãa sẽn yidgd-a la a boogd-a.
A Šayẖ Abdʋ Ar-Rahmaan ɭbn Hasan yeelame (Wẽnd na yols-a): «Bãng-y tɩ Wẽn-yembgã tullã yaa lagem-n-taare, la lagem-n-taarã yaa kõbg a tãabo: lagem-n-ta-kãsengã, la lagm-n-ta-bila, la lagem-n-taar sẽn solge».
La daliil sẽn wilgd lagem-ta-bedrã, yaa A koεεg sẽn yeele (A Naam zẽk yã): (Ad Wẽnd pɑ bɑsd tɩ loog tɩ b sã n mɑɑn lɑgem-n-tɑɑr ne-A ye, lɑ A yɑɑfdɑ sẽn pɑ tɑ rẽ ne A sẽn tʋll a soɑbɑ, lɑ sẽn mɑɑnd lɑgem-n-tɑɑr ne Wẽnde sɩd lɑ hɑkɩɩkɑ ɑ menmɑ meneng sẽn zãɑge 116). [Sʋʋrɑtʋ Annisɑɑ], La A koεεg sẽn yeele (A Naam zẽk yã): ( La a Sɩɩs-tɩ-mɑɑg yeelame (Tɩgr be a yĩnga): "yãmb a ɭsrɑɑɩɩl koɑmbɑ! Tũ-y Wẽnde, mɑm Soɑbã, la yãmb me Soɑbã. D bãng tɩ ned ning sẽn mɑɑndɑ lɑgem-n-tɑɑr ne Wẽnde, sɩd-sɩdɑ Wẽnd gɩdgd-ɑ-lɑ ne arzãnã, t'ɑ gãɑg zĩig yɑɑ Bugmẽ, lɑ wẽgdbã pɑ tɑr sõngd buud ye 72). [Sʋʋratʋ Al-maa'ɩda].
La a (lagem-n-ta-kãsengã) yaa kõbg a naase:
Rẽenem kõbgã: yaa kosg lagem-n-taare, la yẽ daliil yaa Wẽnd koεεg sẽn yeele (N Naam zẽk yã): (La b sã n wa zomb koom koglgo lɑ b sẽn n bõosd Wẽnd n yɩlg b pʋse A tũudmẽ wã; lɑ A sã n tɩlg-b n yiis yɩngã lɑ b sẽn mɑɑn lɑgem-n-tɑɑr ne-A. 65 Bʋɩl yĩng lɑ b kɩfl ne A sẽn n kõ bãmbã lɑ b mɑɑn wʋm-noogo, lɑ yɩ bilf bɑlɑ b nɑ bãnge 66). [Al-Ankabʋʋt (Sʋlgɑ Sʋʋrɑ)].
Kõbg a yiib soabã: yaa Anniy lagem-n-taare: yẽ me la raabã la toglgã, la a daliil yaa Wẽnd koεεg sẽn yeele (A Naam zẽk yã): (Ned ning sẽn yɩ n rat dũni vɩɩmã la a nag teedã, D pidsda b tʋʋma n kõ-ba la b pa na n wẽg-b ye 15 Bãmb-rãmbã b pa tar yɑoolem rɑɑrã rẽnda Bugum, tɩ b sẽn tʋmã lʋɩ, b sẽn da yɩ n tʋmdẽ wã me lebgɑ zaalem 16). Huud (ɑ Huud Sʋʋrɑ).
Kõbg a tãab soabã: yaa tũudum lagem-n-taare, la yẽ daliil yaa Wẽnd koεεg sẽn yeele (A Naam zẽk yã): (B rɩkɑ b bãngdbã lɑ b Wẽn-tũudbã n mɑɑn sob-n-dãmbɑ tɩ pɑ Wẽnd ye, n pɑɑs ɑ Sɩɩs-tɩ-mɑɑg ɑ Mɑryɑm biigã, lɑ b yɑool n kɑ sɑgl-bɑ rẽndɑme tɩ yɑɑ b tũ Wẽnd sẽn yɑɑ Soɑb Yεng Tãɑ wã, soɑb sẽn sõmb ne tũub kɑ be rẽndɑ Yẽndɑ, A yɩlgɑme n yi bãmb sẽn mɑɑn lɑgm-n-tɑɑr ne bũmb ninsã wã 31). [Sʋʋratʋ At-tawba] La a tafsɩɩr (welsg) ning gẽdg sẽn ka a pʋgẽ, ad yaa tũud-bãngdbã la Wẽnd tũudbã, Wẽnd kɩɩsg pʋgẽ (A Naam yɩlg n zẽke), ka b sẽn na n boond-b bal ye, wala Wẽnd Tẽn-tʋʋmã (Wẽnd pʋʋsg la A tɩlgr be a yĩnga) sẽn wels-a wã n n wilg a ʿAddy ɭbn Haatɩm (Wẽnd na yols-a), a sẽn wa n sok-a t'a yeele: ad tõnd ka tũud-b ye, tɩ Nabiyaamã togs-ba tɩ ad b tũubã yaa b pʋgbã Wẽnd kɩɩsgã pʋgẽ wã.
Kõbg a naas soabã: yaa nonglem lagem-n-taare, la yẽ daliil yaa A koεεg sẽn yeele (A Naam zẽk yã): (Lɑ bee nebã pʋgẽ, neb sẽn gãd soab-rãmb zẽms sẽn pɑ Wẽnde, n nong-b wɑlɑ Wẽnd nonglem, lɑ ɑd sẽn kõ-b sɩdã, bãmb Wẽndã nonglem keelem n yɩɩd bãmb sẽn nong b soabẽ dãmbã. Lɑ lɑk wẽgdbã sã n dɑ yãtẽ lɑ b hɑlhaɑlã, bãmb sẽn wɑt n yã nɑngã sasa, (bãngdame) tɩ pãng fãɑ yɑɑ Wẽnd n so. Lɑ Wẽnd yɑɑ nɑms-kεgeng Soɑbɑ 165). N tʋg n tãag A sẽn yeele (A Naam zẽk yã): (La b pɑ nɑ n yi Bugmẽ wã ye 167). [Sʋʋratʋ Al-Baƙara].
La lagem-n-taarã kõbg a yiib soabã: yaa lagem-n-ta-bilfã, yẽ me la maan-tɩ-b-yã, la a daliil yaa Wẽnd koεεg sẽn yeele (A Naam zẽk yã): (Lɑ ned ning sẽn tẽed a Soabã sεgbã, bɩ a tʋm tʋʋm-sõma la a ra maan lagem-n-taar ne a Soabã baa fʋɩ ye 110). [Al-kahf (Vɑdgã Sʋʋrɑ)],
La kõbg a tãab soabã: yaa lagem-n-taar sẽn solge, la yẽ daliil yaa Nabiyaamã koεεga (Wẽnd pʋʋsg la A tɩlgr be a yĩnga): «Ad lagem-n-taarã zãmã-kãngã pʋgẽ wã, a solgame n yɩɩd gũur sẽn kẽnd kug-laag sẽn yaa sabεll zugu, yʋʋn-lik pʋgẽ», La a zũnuubã yaafg sore, yaa Nabiyaamã koεεgã sẽn yeele (Wẽnd pʋʋsg la A tɩlgr be a yĩnga): «M Soab A Wẽnde, m kot-F-la gũudum, n ra wa maan lagem-n-taar ne Foom tɩ mam ka bãng ye, la m kot-F yaafa n yi zũnuub ninga m sẽn ka mi wã».
La kɩfẽndã yaa kɩfẽnd a yiibu:
Kɩfẽnd sẽn yiisd ned lɩslaangã dĩin pʋga, la a yaa bugs a nu:
Rẽenem bukã: yaa kɩɩsg kɩfẽndo, la yẽ daliil yaa A koεεg sẽn yeele (A Naam zẽk yã): (Lɑ ãnd n yɩɩd wẽgb ne ned ningɑ sẽn wãadgɑ zĩri n dogl Wẽnd tɩ kɑ yɩ ne sɩdɑ, maa a yagsa sɩdã a sẽn wa n wa-a wã? Rẽ yĩnga, ka Gεhannem la kɩfr-rãmb gãag zĩigã? 68) [Al-Ankabʋʋt (Sʋlgɑ Sʋʋrɑ)].
Kõbg a yiib soabã: yaa waoog-m-meng la tõdgre n lagem ne kõ-sɩda, la yẽ daliil yaa Wẽnd koεεg sẽn yeele (A Naam zẽk yã): (Lɑ wɑkɑt ning Tõnd sẽn wɑ n yeel Mɑlεk rãmbã : "mɑɑn-y ɑ Adɑm Suguudu". Tɩ b tiuulg sã n pɑ ɑ ɭblɩɩs n tõdge, n mɑɑn wɑoog-m-mengɑ n yɩ Kɩfre 34) [Sʋʋratʋ Al-Baƙara].
Kõbg a tãab soabã: yaa sɩk kɩfẽndo, la yẽ yaa sãmbeg kɩfẽndo, la yẽ daliil yaa Wẽnd koεεg sẽn yeele (A Naam zẽk yã): (La a kẽ a pʋʋgã pʋga tɩ yẽnda yaa sẽn wẽg a menga, ɑ yeelɑme: "mam pa tẽed tɩ wãnde na n sɑame lae 35. m leb n pa tagsd tɩ Dũni wã me na n yikame ye, lɑ baa tɩ b sã n lebs mɑɑm m Soabã nengẽ, m na n tɩ mika sõmã sẽn yɩɩd mam pʋʋgã le yεsɑ" 36. A tũud-n-taagã yeel-a lɑme n sõsd ne-a: "rẽ yĩnga fo mɑɑnɑ sõm-zɩɩlem ne Naab ning sẽn naana foom n yi tomẽ wã, rẽ poorẽ ne mani, rẽ poorẽ t'A naan foom tɩ f yɑɑ rawa?" 37) [Al-kahf (Vɑdgã Sʋʋrɑ)].
Buk a naas soabã: yaa balleg la raεεgr kɩfẽndo, la yẽ daliil yaa Wẽnd koεεg sẽn yeele (A Naam zẽk yã): (La neb nins sẽn kɩfl-ba yaa balldba n yi bũmb ning b sẽn bugsd-ba 3. [Al-Ahƙaaf (bĩis-tãngẽ rãmbɑ Sʋʋrɑ)].
Buk a nu soabã: yaa munaafɩglem kɩfẽndo, la yẽ daliil yaa Wẽnd koεεg sẽn yeele (A Naam zẽk yã): (Rẽnda, bala bãmba, b kõo sɩd ne Wẽnde, rẽ poorẽ tɩ b kɩfle, tɩ b sẽd bãmb sũyã tɩ bãmb pa fahamdẽ ye 3). [Al-munaafiƙʋʋn (Munɑɑfɩgsã Sʋʋrɑ)].
La kɩfẽnd sẽn yaa bilf ka yiisd ned dĩinã pʋgẽ ye, la yẽ: la kɩflg maan sõm-zɩɩlem ne Wẽnd neemã wã, la yẽ daliil yaa Wẽnd koεεg sẽn yeele (A Naam zẽk yã): (Wẽnd gãnega bilgri, tẽnga -mɑkɑ- sẽn da tar bas-m-yam n yõgne, t'a rɩtlã wat-ɑ sɑɑlg-sɑɑlgɑ n yit zĩig fãa, t'a maan sõm-zɩɩlem ne Wẽnd neemã wã, tɩ Wẽnd na n leems-a kom lɑ pelen-yɩkɑ b sẽn da yɩ n tʋmdẽ wã yĩngɑ). [An-Nahlʋ: 112], La A koeeg sẽn yeele: (Ad ninsaal sɩd yaa wẽgd n yɑɑ yel-sõm-zɩta 34) [ɭbraahɩɩm (ɑ ɭbrɑɑhɩɩm Sʋʋrɑ)].
La sã n yaa munaafɩglemã a yaa kõbg a yiibu: munaafɩglem sẽn yaa loεεga la munaafɩglem sẽn yaa tʋʋm bala.
La sã n yaa sẽn yaa loεεgã:
Yẽ yaa kõbg a yoobe:
Yaa Tẽn-tʋʋmã yagsgo, maa Tẽn-tʋʋmã sẽn wa ne bũmb ningã sãnda yagsgo, maa Tẽn-tʋʋmã kisgri, maa Tẽn-tʋʋmã sẽn wa ne bũmb ningã kisgri, maa a sẽn na n tall sũ-noog ne Tẽn-tʋʋmã dĩin valengo, maa a sẽn na n kisg Tẽn-tʋʋmã dĩin wilbu, rẽnd wãnde yaa kõbg a yoobe, a soabã bee Bugmã tẽngre, la d kot Wẽnd gũudum n yi kɩɩsg la munaafɩglem.
La sã n yaa munaafɩglem ning sẽn yaa tʋʋmã:
Yẽnda yaa kõbg a nu:
A sã n yẽse a yagdame, la a sã n zabe a maand n wẽngame, la b sã n rɩk alkaool ne-e a maanda zãmbo, la f sã n maan-a bas-m-yam a zãmd-f lame, la a sã n pʋlme a yõsgdame ([16]). () «Ad-dʋrarʋ As-sannayya» (3/66).
Masaall a nu soabã:
Yaa Tawhɩɩdã (Wẽn-yembgã) yẽgre la a bulbã zĩigẽ.
Tawhɩɩdã (Wẽn-yembgã) a yaa dĩin sẽn manege, la sɩd-kũun sẽn tẽeg tɩrga, a yita Wẽnd Gafẽ wã la A Nabiyaamã Sunnah pʋgẽ (Wẽnd pʋʋsg la A tɩlgr be a yĩnga), -yẽ me la dĩin a yembr tãa sẽn sig ne wahɩ saasẽ wã, la zẽng sẽn ka yẽ, sẽn yaa loees sẽn ka zemsd ne Wẽn-yembgã, yẽnda yaa loees sẽn yẽbg Tẽngã zug bala, tɩ yaa nebã n yẽbg-a la b sɩng-a, n wa ne-a. Rẽnd Wẽn-yembgã la loεεg a yembr tãa sẽn sig saasẽ wã ne Wẽnd tʋmbo, yẽ la Wẽnd dĩin ninga A sẽn yard ne A yembsã, A yeeleme (A Naam zẽk yã): (La M yar Lɩslaoongã ne-y tɩ yaa y dĩini) [Al Maa'ɩda: 3], La A yeelame (A Naam zẽk yã): (La sẽn baooda dĩin zẽng sẽn pa yɩ ne Lɩslaoongã, b pa na n tol n reeg a yĩng ye). [Aalʋ'ɭmraan (ɑ ɭbrɑɑn zɑk rãmb Sʋʋrɑ) 85], La A yeelame (A Naam zẽk yã): (Lɑ ãnd n kisgd ɑ ɭbrɑɑhɩɩm dĩinã sã n pɑ sẽn yɑlem ɑ mengã). [Al-bɑkɑrɑ:130], La A yeelame (A Naam zẽk yã): (Ad dĩinɑ Wẽnd nengẽ yɑɑ lɩslɑango). [Aalʋ`ɭmraan (A ɭmraan zakã rãmb sʋʋra): 19], Rẽnd Tawhɩɩdã (Wẽn-yembgã) yaa yẽnda la wahɩ sẽn yi Wẽnd nengẽ (A Naam yɩ wagell n zẽke) n sig A yembsã zugu, la yẽnda la Wẽnd dĩinã, A sẽn naan bõn-naandsã a yĩngã, la A wa ne-ba tɩ b wa sɩdg-a wã, la rẽ n kɩt tɩ tõnd rag n yãnda A koεεg sẽn yeele (A Naam zẽk yã): (Lɑ sɩdɑ, Tõnd tʋmsame tɩ kẽng zãma fãa nengẽ Tẽn-tʋʋma [sẽn na yɩl n t'a yeel-ba]: "tũ-y Wẽnd la y zãag rʋbsã"). [An-nahl: 36], (Wẽnd yellã waame, bɩ y ra yãg ne-a ye, A yɩlgame n zẽk n yi bãmb sẽn maand-A lagem-n-taarã ne wã 1 A sikda malεk-rãmbã ne wahɩ wã sẽn yɑɑ A sagellã, A sẽn tʋll ɑ soɑb nengẽ A yembsã pʋgẽ, tɩ b bugs n yeel tɩ: "Soab ka be rẽnda Maam, bɩ y zoe Ma" 2). [Sʋʋratʋ An-nahlʋ].
La sã n yaa zẽng sẽn ka Tawhɩɩdã (Wẽn-yembgã) sẽn yaa loeesã, bãmb yaa loees sẽn yẽbg Tẽngã zugu, tɩ yaa nebã n wa ne-ba, rẽ n kɩt tɩ Nabiyaam-rãmb na-kẽndrã ra yɩɩme tɩ yaa sẽn na sãam loees nins sẽn be nebã nengẽ ne taab sʋka, sẽn yaa lagem-n-taarã la kɩfẽndã la munaafɩglemã la zẽng sẽn ka bãmbã, sẽn yaa menengã kõbgo, wilgdame tɩ wahɩ ka sig ne-b ye, la looga tõndo a Yuusuf sẽn ra gom ne a bãeensã tũud-n-taas a yiibã: (Soab-dãmb sẽn gɑl n yɩɩd ne sõmblem, bɩ Wẽnd sẽn yɑɑ Yembrã n yɑɑ Windã? 39) Yãmb sẽn tũud bũmb ning zẽng sẽn pa Wẽndã pɑ zʋʋg yʋy bal yãmb la y yaab-rãmbã sẽn pʋd-bɑ, Wẽnd pa sik vẽenem b zug ye). [Yʋʋsʋf (ɑ Yʋʋsʋf Sʋʋrɑ)], La Wẽnd yeelame, (A Naam zẽk yã) sʋʋrat An-naǧm pʋgẽ: (Rẽ yĩnga yãmb tẽedame t'a Laat la a ʿƲzzaa? 19 la a Manaat sẽn yaa tãabẽ soabã nafdame? (yaa rʋbs yʋɩ) 20 Yãmb n tar roapã tɩ Yẽ yaool n tar pagbã? 21 Ad rẽnda yaa zãmb pʋɩɩb moasã wε! 22 (B pa yɩ rẽnda yʋy bala, yãmb sẽn pʋde, yãmb ne y saam-rãmba, Wẽnd pa sik tagmas a yĩng ye. B sẽn tũudã pa yɩ rẽnda sãmbg lɑ b yõyã yɑmleedo. La sɩd la hakɩɩka, kãndgr waa bãmb nengẽ sẽn yi b Soabẽ wã) [An-naǧm (ãdgã Sʋʋrɑ)], La a Hʋʋd yeela a nebã (Tɩlgr be a yĩnga): (T'ɑ yeele: sɩdɑ! Yãmb wẽedɑ mɑɑm no-koeemd yʋy poorẽ yãmb ne y bɑ-rãmbã sẽn pʋde, tɩ Wẽnd yɑool n kɑ sik tikr ɑ pʋgẽ? Bɩ y gũ tɩ mɑam me nɑɑgɑ yãmb n yɑɑ gũudɑ 71). [Al-Aaraaf (Arzãn la Bugumã sʋk lalgã sʋʋra)].
Rẽnd Tawhɩɩdã (Wẽn-yembgã) a yãkrã zĩig la a yẽgrã, yaa Wẽnd Gafẽ wã (A Naam yɩ Wagell n zẽke) la A Nabiyaamã Sunnah pʋgẽ (Wẽnd pʋʋsg la A tɩlgr be a yĩnga), rẽnd b yãk-a lame n yi ko-kãngã yõngr zĩig sẽn yaa ko-noogã, sẽn yaa ko-yɩlengã, la sã n yaa loees nins sẽn be nebã nengẽ wã bãmb yẽgrã, maa tɩ yaa bãmb yamã sẽn sãamã sẽn togsd-b to-to ningã la b tagsg nins sẽn ka tar yõodã, maa yaa wahɩ sẽn yi b sʋɩtãan wẽnsẽ wã, «Wahɩ wã yaa kõbg a yiibu: wahɩ sẽn yi Ar-Rahmaan Naab nengẽ, la wahɩ sẽn yi a sʋɩtãan nengẽ» Wẽnd yeelame (A Naam zẽk yã): (La ad sʋɩtãambã na n tʋmsdɑme n tʋgd b lall-n-taasẽ wã, sẽn na yɩl tɩ b maan yãmb tak-n-taare, la lɑk tɩ yãmb sã n tũ-ba, rẽnd y yaa lagem-n-taar rãmba 121). [Al-An'aam (Neemã (yir) rũmsã Sʋʋrɑ)], La A yeelame (A Naam zẽk yã): (Lɑ yaa woto la Tõnd maan bε ne nabiyaam fãa gilli, ninsaan-sʋɩtãambã la zĩn-sʋɩtãambã, b sãnda walemda sãnda ne gom-noodo, tɩ yɑɑ belg-m-menga). [Al-An`aam (Yir rũmsã sʋʋra): 112], La A yeelame (A Naam zẽk yã): (Rẽ yĩnga m na n kõ-y la kibar ne Sʋɩtãambã sẽn sigd neb nins nengẽ bɩɩ? 221) [Aš-šʋʿaraa' (Yɩɩn-yɩɩndbã Sʋʋrɑ)], La a Al-Muẖtaar ɭbn Abɩɩ ʿƲbayd ra bee yel-kãngã zugu, halɩ tɩ b wa yeel a ʿƲmar biiga la a Abbaas biiga: Ad a yeelame tɩ wahɩ n wat yẽ nengẽ; t'a yeele: (La ad sʋɩtãambã na n tʋmsdɑme n tʋgd b lall-n-taasẽ wã, sẽn na yɩl tɩ b maan yãmb tak-n-taare), La b yeela ned a to: ad a yeelame tɩ wahɩ n sigd a zugu; t'a yeele: «Rẽ yĩnga m na n kõ-y-la kibar ne Sʋɩtãambã sẽn sigd neb nins nengẽ bɩɩ? 221» ([17]). () A ɭbn Taymiyya «Magmuu'ʋ Al-fataawaa wã» (13/75) (Wẽnd na yols-a).
Rẽnd a sʋɩtãan tʋmdame tɩ kẽngd menemdbã nengẽ, loees la tasg la yuus-yuusi, la ning-m-yamẽ-rãmba, tɩ b kõt sɩd ne-a, rẽ poorẽ n boond nebã n tʋgd yel-kãensã, ne wahɩ ninga sʋɩtãan sẽn tʋm tɩ wa nebã nengẽ wã, rẽ poorẽ tɩ tʋʋm la tũud-rãmb la na-kẽnda na n wa yɩ woto sababo, b sã n rat n na n togs-a daliil la a sẽn yet tɩ: "tõnd zarb-a lame", maa "tõnd seek-rãmbã zar-b lame n gese". La dĩinã ka rɩkd ne maan-n-gesg ye, maa tʋʋmã tɩ b reeg-a gõeemẽ wã; la a yetame: "mam yãa m gõeemẽ wã woto la woto" la a rɩk a zãmsdã n me a dĩinã la a loεεgã, yaa woto la neb wʋsg yiisd loeese yẽgẽ la zĩisẽ Wẽnde (A Naam yɩ wagell n zẽke) sẽn ka sik daliil buud a zug ye.
Sã n yaa woto, rẽnd albark loεεgã sẽn yaa Tawhɩɩdã (Wẽn-yembgã), sẽn yaa Wẽnd dĩinã (A Naam yɩlg n zẽke), A sẽn ka reegd dĩin tɩ sã n ka yẽ wã, yaa loεεg b sẽn yiis-a yẽgr zĩig sẽn yaa ko-noogo, la kiigr zĩig sẽn yaa yɩlenga, ned ning sẽn yũ-a rẽenem kʋɩlgẽ wã la a yũ-noogã zĩigẽ wã, a yãtame tɩ ko-ninã sẽn kellã fãa yaa bend n gudgi, la ninsaal ka mi yel-kãensã rẽgdã rẽndame t'a bãngã ko-nif ning sẽn yaa yɩlgemdã, sẽn yaa Wẽnd wahɩ wã, (A Naam yɩlg n zẽke) sẽn yaa Yẽ n sik-a wã, rẽ n kɩt tɩ lagem-n-taarã rãmb wʋsgo, b sẽn wat n paam kãndagr poorẽ n kẽ Tawhɩɩdã (Wẽn-yembgã) pʋgẽ la sẽn vẽnegd ne bãmb tɩ bãmb rag n yaa neb sẽn rag n ka tar yam, la na n mikame tɩ b menengã wakat la b lagem-n-taarã sasa b ra tẽedame tɩ bãmb sẽn be bũmb ningã zugã la yam sõma la dĩin sẽn tẽeg tɩrga.
La woto yĩnga la Ṣahaabsã sãnda (Wẽnd yard be b yĩnga) wakat ninga b zĩndidame n tẽegdẽ bãmb kibay sẽn yaa yel-solemde, b sẽn rag wa n be lagem-n-taarã pʋgẽ wã, la b pẽgd Wẽnde, Naab ning sẽn kãndag bãmb n tʋg lɩslaangã la Wẽnd-yembgã; yii a ʿƲsmaan An-nahdiy nengẽ (Wẽnd yard be a yĩnga) yẽ me yaa ned sẽn paam Zĩilmã taoor tɩ b na n ka tʋms Nabiyaamã ye (Wẽnd pʋʋsg la A tɩlgr be a yĩnga) la a ka yã Nabiyaamã ye, a yeelame: tõnd rag n yɩɩme, Zɩɩlmã sasa n tũud kugri, tɩ tõnd wʋm boaand sẽn boonde n yetẽ: Yãmb a gaya rãmba! Ad yãmb soabã halkame bɩ y bao soab a to, -rat n yeel tɩ kugr ning bãmb sẽn tũudã menemame- a yeelame: tɩ tõnd yi n kẽng rʋʋl zĩigã fãa la zĩ-saal fãa, la tõnd sẽn wa n be yel-kãngã zug n baoodẽ wã, la d sẽn wʋm boaand sẽn boonde: "ad tõnd yãa yãmb soabã, ka rẽ yaa a wõnega". A ʿƲsmaan yeelame: "tɩ tõnd wa n mik tɩ yaa kugri, tɩ tõnd kodg yʋgemd a zugu" ([18]) la b mika kugr a to sẽn wõnd kugr ningã, tɩ b rɩk yẽnda n wa togl n tũudẽ, n tẽed t'a na maneg-ba, tɩ b kot-a la b tẽed-a la b koot n kõt-a, rẽnd bãmbã yamã bεε? () A ɭbn Abɩɩ Šeebah n yiis-a, a «Muṣannafã» pʋgẽ (33914) la a ɭbn Saʿde a «AṬ-Ṭabaƙaat Al-kubraa wã» pʋgẽ (7/97) la a Abʋʋ Nʋʿiim «Maʿarɩfat AṢ-Ṣahaabã wã» pʋgẽ (4707), la a togsgã tikrã yaa hasanun (be neere).
La ad bãmbã sẽn wa n maan tʋʋm-kãensã wakatã, b sɩfda Wẽnd Nabiyaam-rãmbã (A Naam yɩ Wagell n zẽke) la A Tẽn-tʋʋmbã ne gãeemdo, la b tẽed tɩ bãmb mensã la yamã rãmba, la Wẽnd sã n nuur pʋ-tẽya ne Wẽnd-yembgo la sɩd-kũuni, tɩ Wẽnd kãnd sũyã (A Naam yɩ Wagell n zẽke) n tʋg lɩslaangã, vẽnegda ne ninsaala lagm-n-taarã rãmb sẽn be bũmb ningã zugã, la a bãng tɩ yẽg-kãensã yẽ sẽn tikã yaa sẽn rẽgme, n gẽdg ne zĩri-beed la meneng buudu, la leb n wilgdame tɩ lagem-n-taar ned fãa gilli, a yamã yaa sẽn sãame.
Masaall a yoob soabã:
Tawhɩɩdã (Wẽn-yembgã) tɩ-biis la a yõodã.
Tawhɩɩdã (Wẽn-yembgã) tara tɩ-biis sẽn ka tõe n sõd n sε, la yõod sẽn ka tõe n paam a tεka, la ges rẽndã Wẽnd koεεgã pʋga A sẽn yeele (A Naam zẽk yã): (Rẽ yĩnga fo pa bãng Wẽnd sẽn rɩk bilgri, gom-sõngo wõnda wala tɩ-sõngo, a yẽgrã sudɑme t'a wuillã tão n tees saasẽ wã 24. (T'a womd a biisã wakat fãa) [braahɩɩm (ɑ ɭbrɑɑhɩɩm Sʋʋrɑ)] Rat n yeel t'a tɩ-biisã la a yõodã.
Rẽnd Wẽn-yembgã tɩ-biisã la a yõodã yamb zugã, a dũni zug la a yaoolem raarã, a ka tar toaaga, a ka tar tεka, la d yeta gomd sẽn gũbg zãnga:
Tɩ sõma gill fãa, yamb sẽn paamd-a dũni la laahre, la wẽng buudu a sẽn põsd-a dũni la laahre, ad yaa Wẽnd-yembgã tɩ-biisi la a vũun-rãmbã la rẽnda. La tõnd sã n na n kẽ n wels bũmb bilfu, sẽn kẽed ne Wẽn-yembgã tɩ-biisã la a vũun-rãmba, d mikdame tɩ Wẽn-yembgã tɩ-biis n tʋgd n yaa zɩsg n yɩɩda, la a vũun-rãmbã yaa t'a manegda tʋʋmã la a yɩlgd-ba, bala tʋʋmã b sẽn wa n yaa a soaba, b ka rεεgd-ba a tʋmdã nengẽ rẽnda ne Wẽn-yembgo, rẽnd Wẽn-yembgã ne tʋʋma, a yaa wala yẽgre la meoongo, a leb n yaa wala yẽga la tɩɩsã, rẽ n kɩt tɩ Wẽnd yeele (A Naam zẽk yã): (Lɑ ned ning sẽn tʋlla yaoolem raarã la a tʋm n bao-a, t'ɑ yaa sɩd-kõta, bãmb rãmb tʋʋmã na n yãa soeesgo 19). [Sʋʋratʋ Al-ɩsraa'ʋ], La A yeele (A Naam yɩ Wagell n zẽke): (Ned ning sẽn tʋma sõma, yɑɑ rao tɩ yɑɑ pɑgɑ, t'ɑ yaa sɩd-kɩta, D na vɩɩms a soaba, vɩɩm sẽn yɑɑ noogo, la D na n rol-b lɑme, b keoorã, sõmblem sẽn yɩɩd b sẽn da yɩ n tʋmdẽ wã 97) [Sʋʋratʋ An-nahlʋ], Rẽnd Tawhɩɩdã (Wẽn-yembgã) yẽnda la sẽn manegd tʋʋmã, n yɩlgd-a wã, baa tɩ ned sã n tara tʋʋm sẽn yaa wʋsgo, t'a sõorã waoogẽ, b ka na n reeg-a a nengẽ, rẽndame t'a tilg-a-la Wẽn-yembg zugu, Wẽnd yeelame (A Naam zẽk yã): (Lɑ bũmb kɑ kɩt tɩ b kɑ reeg b yĩngɑ, n zʋʋg b sẽn mɑɑn sõm-zɩɩlem ne Wẽnd lɑ A Tẽn-tʋʋmã). [At-tawba: 54], La A yeelame (A Naam zẽk yã): (La sẽn kɩfla ne sɩd kũuni, sɩda a tʋʋmd lʋɩɩme). [Al-Maa'ɩda: 5], La A yeele (A Naam zẽk yã): (La sɩd la hakɩɩka b tʋmsame tɩ wa fo nengẽ la neb nins sẽn reng fo taoorã nengẽ: "tɩ fo sã n maan lagem-n-taare, hakɩɩka fo tʋʋmdã na lʋɩ). [Az-zumar: 65], Tawhɩɩdã (Wẽn-yembgã) a manegda tʋʋmã, la tʋʋmã me ka tõe n manege, tɩ sã n ka yɩ ne yẽnda.
La Tawhɩɩdã (Wẽn-yembgã) n yaa sabab n kõk põsgr la zẽkre, dũni pʋgẽ la laahre. (Bãmb rãmbã n be kãndgr zugu la bãmb me lɑ põsdbã 5). [Sʋʋratʋ Al-Baƙara]; Rẽnd Wẽn-yembdbã bãmb la kãndgdbã, la bãmb la põsgr paamdbã, la põsgr paoongã me yẽnda la gom-bil sẽn tʋg n zɩs n yɩɩda b sẽn yeel sõmã paoong pʋgẽ, rẽnd põsgr paamda la põsda, yẽnda la ned ning sẽn paama dũni la laahr yel-sõma, b ka tõe n paam sõma la b paam pʋɩɩr dũni la yaoolem raarã sã n ka tũu ne Wẽn-yembgo la dĩinã yɩlgr Yẽ A Yembr yĩnga (A Naam yɩlg n zẽke).
La sẽn be Tawhɩɩdã (Wẽn-yembgã) tɩ-biisẽ yaa t'a yaa sabab tɩ ninsaal paam Wẽnd waoogre (A Naam yɩ wagell n zẽke) la arzãnã, la yaa sabab n gũ-a n tɩlg n yi Wẽnd namsgã la A gẽegã, ned ning sẽn yeka Wẽnde (A Naam yɩlg n zẽke) t'a yaa Wẽn-yembda a kẽeda arzãnã, la ned ning sẽn sεga Wẽnde -d kot gũudum n yi woto- n yaa lagem-n-taar soaba, a kẽeda Bugmã n duum a pʋgẽ lae-lae-, Wẽnd yeelame (A Naam zẽk yã). (Ad Wẽnd ka yaafde tɩ b sã maan mag-yiib ne-A ye, la A yaafda zẽng sẽn ka rẽnda ne A sẽn dat a soab). [An-Nisaa'ʋ: 48]. Tawhɩɩdã (Wẽn-yembgã) sẽn be a vũun-rãmbã la a tɩ-biisã pʋgẽ, yaa paam pʋɩɩr ne arzãnã la paam tɩlgr n yi Bugmã.
A sã n yɩ n yaa sɩdgd ne Tawhɩɩdã (Wẽn-yembgã) sɩdgr ning sẽn yaa tɩlae wã, maa sɩdgr ning b sẽn bʋ nonglemã, a na n tɩlgame n ra kẽ Bugmã n ra kẽ-a lae. La sã n mikame tɩ nedã a yaa Wẽn-yembda, la a tʋma Wẽnd kɩɩsg la zũnuub-rãmba sẽn ka ta lagem-n-taare, yẽnda tɩlg n yi Bugmã, yaa tɩlg n ra duum beenẽ, bala a tõe n kẽ-a lame, bala ned ka duumd Bugmã pʋgẽ rẽnda lagem-n-taar soaba, wala sẽn wa hadiisã pʋgẽ wã: «A sagla malεgsã tɩ b yiis Bugmẽ wã ned ning sẽn rag n ka maan lagem-n-taar ne Wẽnd baa fʋɩ, neb nins Wẽnd sẽn rag n yɩ n rat n yols-ba, tɩ yaa neb nins sẽn rag n yet: "Laa ɩlaaha ɩlla Allaah= soab sẽn na n tũ sɩd-sɩd ka be, sã n pa yɩ ne Wẽnde"». () A Al-bʋhaariy n togs-a (7437) la a Muslim (182) sẽn yi a Abʋʋ Hʋrayrat hadiisẽ wã (Wẽnd yard be a yĩnga).
La sẽn be a tɩ-biisã pʋgẽ yaa t'a yaa sabab zɩsd nins sẽn pakd yãoogã, la sẽn zemsd ne a pidbã la a pãngã, la a paasgã, la a soabã yãoogã yalgda.
Wẽnd yeelame (A Naam zẽk yã): (Rẽ yĩnga ned ning Wẽnd sẽn pak a yãoog ne lɩslaoong tɩ yẽ be nuura pʋgẽ sẽn yi a Soabẽ wã - n sõmb bɩɩ?-). [Az-zʋmar (Zãma-zãmã sʋʋra): 22], La A yeele (A Naam zẽk yã): (Ned ning Wẽnd sẽn tʋll n kãndg-a, A pakda a yãoogã ne Lɩslaoongo, la ned ning A sẽn tʋll n manes-ɑ, A weoogda a yãoogã, tɩ yaa wala a kadbdame n dʋʋd saagẽ wã). [Al-An'ʿaam: 125], Rẽnd kandgrã la Tawhɩɩdã (Wẽn-yembgã), b bee sabab bεd nins sẽn yalgd ninsaal yãoogã, la lagem-n-taarã la menengã yaa sabab bεd sẽn weoogd sũurã.
La sẽn be a tɩ-biisã pʋgẽ, yaa tɩ Wẽnd reega A Zũgẽ, t'A na n zɩsga b rãmbã la A sõng-ba, dũni pʋgẽ, la A kõ-b tõog Tẽngã zugu la b yεlã manesgo, A yeelame (A Naam zẽk yã): (Wẽnd pʋlema neb nins sẽn kõ sɩdã yãmb sʋka, la b tʋm tʋʋm sõmã, t'A na n leds-b-la Tẽngã zugu, wala A sẽn leds neb nins sẽn reng bãmb taoorã, A na n zĩndg-b lame ne b dĩinã A sẽn yardã n kõ-ba, A na n tedg-b la b yaεεsgã pʋgẽ tɩ lebg bas-m-yam, tɩ b tũud Maam la b pa maan lagm-n-taar ne Maam ye, La ned ning sẽn wa n kɩfla woto loogr poorẽ, ad yaa bãmb la dĩin-yitba 55). [An-nuur (Vẽenemã Sʋʋrɑ)].
La sẽn be a pʋgẽ: yaa tɩ Tawhɩɩdã (Wẽn-yembgã) a pakda sõma ragnoor la sũ-noog la wʋm-noog la kɩdeng la yĩn-yõgneg n kõ yamba, A yeelame (A Naam zẽk yã): (Bãmb lɑ neb nins sẽn kõ sɩdã tɩ b sõyã pɑɑmd yõgneg ne rẽ, la pa Wẽnd yʋʋrã tẽegr la yõyã rɑg n yõgend ne lɑɑ? 28) [Arra'ad (Sɑɑg kʋn-kʋm Sʋʋrɑ)], La A yeelame (A Naam zẽk yã): La A yeele: (la kãndgr na n yii Mam nengẽ n wa yãmb nengẽ, la ned ning sẽn tũ-a M kãndgrã, a pa na n meneme, a pa na n yɩ zu-beed soab me 123. La ned ning sẽn gũd a zãn-kuidg Mam tẽegrã, vɩɩm sẽn yaa weoogr be ne-a, yikr raarã b na n yik-a lame t'a yaa zoanga 124). Ṭɑhɑɑ (Ṭɑhɑɑ Sʋʋrɑ)].
La rẽ loogr poorẽ, rẽnd wãnde yaa tagmas-rãmb sẽn yaa bilfu, sẽn kẽed gom-zug-kãngã sẽn yaa zɩsgã, m kota Wẽnde (A Naam yɩ wagell n zẽke) t'A naf tõnd gill ne A sẽn wilg tõndã, la A maan-a t'a yaa sõma ne tõndo, la a ra yɩ bũmb sẽn na n nams-d ye, la A peeg tõnd n tʋg so-tɩrga.
La Wẽnd n yɩɩd minim, la Wẽnd na pʋʋs la A tɩlg A yambã la A Tẽn-tʋʋmã, tõnd Nabiyaamã a Mʋhammad, la a zakã rãmba la a Ṣahaabsã gilli.