Encyclopedia of Prophetic Hadiths

ئۆم سه‌له‌مه‌یێ بۆ پێغه‌مبه‌رێ خودێ (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) به‌حسێ كەنیسەیەکێ كر كو وێ یا ل ئه‌ردێ حه‌به‌شه‌ دیتی، دگۆتنێ (ماریا)، ڤێجا به‌حسێ وان وێنەیێن وێ تێدا دیتین بۆ وی كر، ئینا پێغه‌مبه‌رێ خودێ (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) گۆت: ((‌ ئه‌و ملله‌ته‌كه‌ ئه‌گه‌ر عه‌بده‌كێ باش یان زه‌لامه‌كێ باش د ناڤ واندا مربا؛ دا مزگه‌فته‌كێ ل سه‌ر گۆڕێ وی ئاڤا كه‌ن و دا ئه‌وان وێنه‌یان تێدا چێكه‌ن، ب ڕاستی ئه‌و‌ خرابترین چێكرینه‌ ل ده‌ڤ خودێ)).

((نڤێژێ ژ پێرڤه‌ بكه‌، ئه‌گه‌ر تۆ نه‌شیای؛ ڕوینشتی بكه‌، ئه‌گه‌ر تو هه‌ر نه‌شیای؛ ل سه‌ر ته‌نشته‌كێ بكه‌)).

((سمبێلان باش كورت بكه‌ن و ڕیهان بهێلن)).

((دونیا خۆشییه‌كا به‌روه‌خته‌، و باشترین خۆشییا دونیایێ ژی؛ هه‌ڤژینه‌كا باشه‌)).

ئه‌ز ل وێرێ یێ ئاماده‌بووم ده‌مێ عه‌مرێ كوڕێ ئه‌بو حه‌سه‌نی پرسیار ژ عه‌بدولڵاھێ كوڕێ زه‌یدی كری ده‌رباره‌ی ده‌ستنڤێژا پێغه‌مبه‌ری (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن)، ئینا عه‌بدولڵاھی داخوازا ئامانه‌كێ ئاڤێ كر، پاشی ده‌ستنڤێژه‌كا وه‌كی یا پێغه‌مبه‌ری (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) بۆ وان گرت، ڤێجا ئامان وه‌رگێڕا و ئاڤ ب سه‌ر ده‌ستێ خۆدا كر و سێ جاران ده‌ستێن خۆ شویشتن، پاشی ده‌ستێ خۆ كره‌ د ئاڤێدا و ئاڤ د ده‌ڤ و دفنێن خۆ وه‌ردا و پاشی ئینا ده‌ر، ئه‌ڤه‌ ژی سێ جاران ئه‌نجام دا، پاشی ده‌ستێ خۆ كره‌ تێدا و سێ جاران سه‌روچاڤێن خۆ شویشتن، پاشی هه‌ردوو ده‌ستێن خۆ هه‌تا ئه‌نیشكان دوو جاران شویشتن، پاشی ده‌ستێ خۆ كره‌ تێدا و مه‌سحا سه‌رێ خۆ كر، ڤێجا ب هه‌ردوو ده‌ستان ژ پێشییا سه‌ری چوو هه‌تا پاشییا سه‌ری و پاشی زڤڕانده‌ جهێ ده‌ستپێكێ، ئه‌ڤه‌ ئێك جار ئه‌نجامدا، پاشی هه‌ردوو پێیێن خۆ هه‌تا گۆزه‌كان شویشتن.

پێغه‌مبه‌رێ خودێ (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) ئه‌ز بۆ كاره‌كی فرێكرم و ئه‌ز تووشی جه‌نابه‌تێ بووم و من ئاڤ نه‌دیت، ڤێجا من خۆ د ناڤ ئاخا سه‌ر ئه‌ردیدا گه‌ڤزاند ، هه‌روه‌كی كا چاوا گیانه‌وه‌ر خۆ تێدا وه‌ردكه‌ن، پاشی ئه‌ز هاتمه‌ ده‌ڤ پێغه‌مبه‌ری (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) و من ئه‌ڤ چه‌نده‌ بۆ وی گۆت، گۆت: ((ب تنێ به‌س بوو تو ب ده‌ستێن خۆ ئه‌ڤێ بكه‌ی))، پاشی هه‌ردوو ده‌ستێن خۆ ئێك جار ل ئه‌ردی دان و مه‌سحا ده‌ستێ چه‌پێ ل سه‌ر یێ ڕاستێ كر و پشتا ده‌ستێن خۆ و سه‌روچاڤێن خۆ پێ مه‌سح كرن.

هنده‌ك مرۆڤ ژ صه‌حابییێن پێغه‌مبه‌ری (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) گۆتنه‌ پێغه‌مبه‌ری (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن): ئه‌ی پێغه‌مبه‌رێ خودێ؛ مرۆڤێن مالدار و زه‌نگین خێر هه‌می بۆ خۆ برن، ئه‌و وه‌كی مه‌ نڤێژان دكه‌ن و وه‌كی مه‌ ڕۆژییان دگرن و ب مالێ خۆ یێ زێده‌ ژی خێر و صه‌ده‌قه‌یان دكه‌ن، ئینا پێغه‌مبه‌ری (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) گۆت: ((ئه‌رێ ما خودێ بۆ هه‌وه‌ ژی تشته‌ك نه‌دانایه‌ كو هوین خێران پێ بكه‌ن؟ ب هه‌ر ته‌سبیحه‌كێ (گۆتنا: سبحان الله) خێره‌ك هه‌یه‌، ب هه‌ر ته‌كبیره‌كێ (گۆتنا: الله أكبر) خێره‌ك هه‌یه‌، ب هه‌ر ته‌حمیده‌كێ (گۆتنا: الحمدلله) خێره‌ك هه‌یه‌، ب هه‌ر ته‌هلیله‌كێ (گۆتنا: لا إله إلا الله) خێره‌ك هه‌یه‌، فه‌رمانا ب باشییێ خێره‌ و پاشڤه‌برنا ژ خرابییێ خێره‌، و د چوونا نڤینێدا بۆ ئێك ژ هه‌وه‌ خێر هه‌یه‌))، گۆتن: ئه‌ی پێغه‌مبه‌رێ خودێ؛ ئێك ژ مه‌ شه‌هوه‌تا خۆ بجھ بینیت و خێر بۆ بهێته‌ نڤیسین؟ گۆت: ((ئه‌رێ ما ئه‌گه‌ر وی د حه‌رامیدا بجھ ئینابا؛ بۆ وی گونه‌ھ نه‌دبوو؟ ئاها هوسا ئه‌گه‌ر وی د حه‌لالیدا بجھ ئینا؛ دێ بۆ وی خێر بیت)).

((پێغه‌مبه‌رێ خودێ (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) گۆتارا پێدڤییاتییێ (خطبة الحاجة) نیشا مه‌ دا (ئه‌و یا ب ڤی ڕه‌نگییه‌، دێ بێژی): سوپاسی هەمی بۆ خودێ بن، ئەم سوپاسییا وی دکەین و داخوازا هاریکارییێ ژ وی ب تنێ دکەین و داخوازا ژێبرنا گونەهان ژ وی دکەین، ئەم خۆ ب خودێ د پارێزین ژ خرابییێن نەفسێن خۆ، هەر کەسێ خودێ ڕاستەڕێ کر؛ کەس نەشێت وی د سەردا ببەت و هەر کەسێ خودێ ئه‌و ژ ڕێكێ لادا؛ کەس نەشێت وی ڕاستەڕێ بکەت، ئه‌ز شاهده‌ییێ دده‌م كو ژ ئه‌لڵاهی پێڤه‌تر چ خودایێن ژ هه‌ژی په‌رستنێ نینن و ئه‌ز شاهده‌ییێ دده‌م كو موحه‌ممه‌د پێغه‌مبه‌رێ خودێیه‌، {يَا أَيُّهَا النَّاسُ اتَّقُوا رَبَّكُمُ الَّذِي خَلَقَكُمْ مِنْ نَفْسٍ وَاحِدَةٍ وَخَلَقَ مِنْهَا زَوْجَهَا وَبَثَّ مِنْهُمَا رِجَالًا كَثِيرًا وَنِسَاءً وَاتَّقُوا اللَّهَ الَّذِي تَسَاءَلُونَ بِهِ والأرحام إن الله كان عليكم رقيبا} [النساء: 1]، ئانكو: ((گه‌لى مرۆڤان ژ وى خودایی بترسن يێ هوين ژ نه‌فسه‌كا ب تنێ كو ئاده‌مه‌ (سلاڤ لێ بن) ئافراندين و جووتێ وێ كو حه‌ووايه‌ ژێ ئافراندى، وى ژ وان هه‌ردووکان گه‌له‌ك زه‌لام و گه‌له‌ك ژن ل ئه‌ردى به‌لاڤ كرن، ته‌قوا وى خودايى بكه‌ن يێ هنده‌ك ژ هه‌وه‌ ب وى خواستنێ ژ هنده‌كان دكه‌ن و هشيار بن مرۆڤاينیێ د ناڤبه‌را خۆدا نه‌بڕن. هندى خودێیه‌ ل سه‌ر هه‌مى كارێن هه‌وه‌ يێ زێره‌ڤانه‌))، {يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ حَقَّ تُقَاتِهِ وَلَا تَمُوتُنَّ إِلَّا وَأَنْتُمْ مُسْلِمُونَ} [آل عمران: 102]، ئانكو: ((ئه‌ى ئه‌وێن باوه‌رى ئيناى، ب دروستى هوين ژ خودێ بترسن: وه‌سا كو هوين گوهدارییا وى بكه‌ن وبێ ئه‌مرییا وى نه‌كه‌ن و شوكرا وى بكه‌ن و كافرییێ پێ نه‌كه‌ن، و ل بيرا خۆ بينن و ژبير نه‌كه‌ن و به‌رده‌وام خۆ ب ئيسلاما خۆڤه‌ بگرن هه‌تا هوين دمرن؛ دا هوين بگه‌هنه‌ خودێ و هوين د موسلمان))، {يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَقُولُوا قَوْلًا سَدِيدًا (70) يُصْلِحْ لَكُمْ أَعْمَالَكُمْ وَيَغْفِرْ لَكُمْ ذُنُوبَكُمْ وَمَنْ يُطِعِ اللَّهَ وَرَسُولَهُ فَقَدْ فَازَ فَوْزًا عَظِيمًا} [الأحزاب:70 - 71]، ئانكو: ((ئه‌ى گه‌لی ئه‌وێن باوه‌رى ب خودێ ئيناى و دويكه‌ڤتنا پێغه‌مبه‌رى كرى، هوين ته‌قوا خودێ بكه‌ن و ژ وى بترسن و بێئه‌مرییا وى نه‌كه‌ن، دا هێژاى عه‌زابا وى نه‌بن، هوين د هه‌مى ڕەوشاندا گۆتنه‌كا ڕاست و دروست يا دوير ژ دره‌وێ بێژن ئه‌گه‌ر هوين ته‌قوا خودێ بكه‌ن و گۆتنه‌كا ڕاست و دروست بێژن خودێ كارێن هه‌وه‌ دێ بۆ هه‌وه‌ چاك كه‌ت و گونه‌هێن هه‌وه‌ بۆ هه‌وه‌ ژێبه‌ت. هه‌چییێ گوهدارییا خودێ و پێغه‌مبه‌رێ وى د فه‌رمانێن واندا بكه‌ت ب ڕاستى ئـه‌و ب سه‌ركه‌ڤتنه‌كا مه‌زن د دونيايێ و ئاخره‌تێدا ب سه‌ركه‌ڤت)).