Encyclopedia of Prophetic Hadiths

ئه‌و د گه‌ل پێغه‌مبه‌رێ خودێ (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) بوو د گه‌شته‌كا ویدا، گۆت: ئینا پێغه‌مبه‌رێ خودێ (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) كه‌سه‌ك هنارت - خه‌لك ژی ل جهێن ڤه‌حه‌ویانا خۆ بوون -: ((بلا چ ڕستكێن ژ داڤێ تیركڤانێ یان هه‌ر تشته‌كێ دی هاتبنه‌ دروستكرن ب ستویێ حێشترانڤه‌ نه‌مینن و پێدڤییه‌ هه‌می بهێنه‌ بڕین و پڕچاندن)).

من گۆت: ئه‌ی پێغه‌مبه‌رێ خودێ؛ ل سه‌رده‌مێ نه‌زانینێ (به‌ری ئیسلامێ) ئبن جودعانی په‌یوه‌ندییێن مرۆڤایینییێ دگه‌هاندن و خوارن ددا كه‌سێ به‌له‌نگاز، ئه‌رێ ئه‌ڤه‌ دێ چ مفای ل وی كه‌ت (بۆ قیامه‌تا وی)؟ گۆت: ((نه‌خێر چ مفای ل وی ناكه‌ت، چونكی ب ڕاستی وی ڕۆژه‌كێ نه‌گۆت: خودایێ من؛ ل ڕۆژا لێپرسینێ گونه‌هێن من ژێببه‌)).

ژ پێغەمبەرێ خودێ (صەلات و سەلامێن خودێ ل سەر بن) د وێ چەندێدا یا کو وی ژ خودایێ مه‌زن ڤه‌گێڕای کو گۆتییە: ((ئه‌ی عه‌بدێن من؛ من زۆڕداری ل سه‌ر خۆ حه‌ڕام كرییه‌ و من د ناڤبه‌را هه‌وه‌ ژیدا حه‌رامكر، ڤێجا هوین زۆڕدارییێ نه‌كه‌ن. ئه‌ی عه‌بدێن من؛ هوین هه‌می د سه‌رداچوویینه‌، ئه‌و نه‌بیت یێ من به‌رێ وی دایه‌ ڕێكا ڕاست و ب هیدایه‌ت ئینای، ڤێجا هوین داخوازا هیدایه‌تێ ژ من بكه‌ن ئه‌ز دێ هه‌وه‌ ب هیدایه‌ت ئینم و به‌رێ هه‌وه‌ ده‌مه‌ ڕێكا ڕاست. ئەی عەبدێن من؛ هوین هه‌می د برسینە، ئه‌و نه‌بیت یێ من تێر کربیت، ڤێجا داخوازا تێرکرنێ ژ من بکەن دێ وە تێرکەم. ئەی عەبدێن من؛ هوین هه‌می د ڕویسن، ئه‌و نه‌بیت یێ من جلك کربنە بەر، ڤێجا داخوازا جلکان ژ من بکەن، ئه‌ز دێ جلکان کەمە بەر هه‌وه‌. ئەی عەبدێن من؛ هوین ب شەڤ و ڕۆژ خەلەتی و گونه‌هان دکەن، ئەز ژی گونەهان هەمییان ژێدبەم، ڤێجا داخوازا ژێبرنا گونه‌هان ژ من بکەن، ئه‌ز دێ بۆ وە ژێبه‌م. ئەی عەبدێن من؛ هوین چ جاران نه‌شێن زیانێ بگەهیننه‌ من و هوین چ جاران نه‌شێن مفاى بگەهیننه‌ من. ئەی عەبدێن من؛ ئەگەر یێ ئێکێ و یێ دویماهیكێ ژ هه‌وە و مرۆڤ و ئه‌جنه‌یێن هه‌وه‌ هه‌می ل سەر دلێ كه‌سێ ژ هه‌مییان ژ خودێ ترستربن ژ ناڤ هه‌وه‌؛ ئه‌ڤه‌ خۆ تشته‌کی ل سه‌ر مولکێ من زێدە ناكه‌ت. ئەی عەبدێن من؛ ئەگەر یێ ئێکێ و یێ دویماهیكێ ژ هه‌وە و مرۆڤ و ئه‌جنه‌یێن هه‌وه‌ هه‌می ل سەر دلێ كه‌سێ ژ هه‌مییان خرابتربن ژ ناڤ هه‌وه‌؛ ئه‌ڤه‌ خۆ تشته‌کی ژ مولکێ من كێم ناكه‌ت.ئەی عەبدێن من؛ ئەگەر یێ ئێکێ و یێ دویماهیكێ ژ هه‌وە و مرۆڤ و ئه‌جنه‌یێن هه‌وه‌ هه‌ر هه‌می ل جهه‌كی ڕابن و داخوازێ ژ من بكه‌ن، ڤێجا ئه‌ز ژی داخوازا هه‌مییان بجھ بينم و تشتێ ژ من خواستی بده‌مێ ؛ ئه‌ڤه‌‌ خۆ تشته‌کی ژ مولکێ من كێم ناكه‌ت، هندی وێ ئاڤێ نه‌بیت یا ده‌مێ ده‌رزی دهێته‌ داهێلان د ناڤ ئاڤێدا و ئاڤ پێڤه‌ دهێت و ژ ئاڤا ده‌ریایێ كێم دبیت، ئەی عەبدێن من؛ ب ڕاستی ئەڤە کریارێن هه‌وەنە ئەز بۆ هه‌وه‌ دنڤیسم و دپارێزم، پاشی جزایێ وان هه‌مییان ب ته‌مامی دده‌مه‌ هه‌وه‌، ڤێجا هه‌ر كه‌سێ خێر دیت؛ بلا سوپاسیا خودێ بکەت، و هه‌ر كه‌سێ تشته‌کێ دی دیت ژ بلی وێ چەندێ؛ هنگی بلا ژ خۆ پێڤه‌تر لۆمه‌ی كه‌سێ دی نه‌كه‌ت)).

«ئه‌گه‌ر د قه‌بریدا پرسیار ژ موسلمانی هاته‌ كرن: دێ شاهده‌ییێ ده‌ت كو ژ ئه‌للاهی پێڤه‌تر چ خودایێن ژ هه‌ژی پەرستنێ نینن و كو موحه‌ممه‌د پێغه‌مبه‌رێ خودێیه‌»، ڤێجا ئه‌ڤه‌ ڕامانا ئایه‌تێیه‌: {یُثَبِّتُ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا بِالْقَوْلِ الثَّابِتِ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَفِي الْآخِرَةِ} [إبراهيم: 27]. ئانكو: ((خودێ باوه‌رداران جێگیر دكه‌ت ل سه‌ر ئاخڤتنا ڕاست و جێگیر د ژیانا دونیایێ و ل ئاخره‌تێدا)).

((مسوگه‌ر هه‌می کار ب ئنیه‌تێنه‌ و مسوگه‌ر بۆ هەر کەسەکی ئەو دێ هه‌بیت یا وی ئنیەت بۆ ئینای، ڤێجا هه‌ر كه‌سێ مشه‌ختبوونا وی بۆ خودێ و پێغەمبەرێ وی بیت؛ ئه‌ڤه‌ مشه‌ختبوونا وی بۆ خودێ و پێغەمبەرێ وییە و هه‌ر كه‌سێ مشه‌ختبوونا وی بۆ په‌ڕتاله‌كێ دونیایێ بیت دا ب دەست خۆڤە بینیت یان بۆ ژنەکێ بیت دا بۆ خۆ بینیت؛ هنگی مشه‌ختبوونا وی بۆ وی تشتییه‌ یێ ئه‌و ژ به‌ر مشه‌ختبووی)). د ڤه‌گوهاستنا بۆخاریدا هاتییه‌: ((مسوگه‌ر هه‌می کار ب ئنیەتانە و مسوگه‌ر بۆ هەر کەسەکی ئەو دێ هه‌بیت یا وی ئنیەت بۆ ئینای)).

ئۆم سه‌له‌مه‌یێ بۆ پێغه‌مبه‌رێ خودێ (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) به‌حسێ كەنیسەیەکێ كر كو وێ یا ل ئه‌ردێ حه‌به‌شه‌ دیتی، دگۆتنێ (ماریا)، ڤێجا به‌حسێ وان وێنەیێن وێ تێدا دیتین بۆ وی كر، ئینا پێغه‌مبه‌رێ خودێ (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) گۆت: ((‌ ئه‌و ملله‌ته‌كه‌ ئه‌گه‌ر عه‌بده‌كێ باش یان زه‌لامه‌كێ باش د ناڤ واندا مربا؛ دا مزگه‌فته‌كێ ل سه‌ر گۆڕێ وی ئاڤا كه‌ن و دا ئه‌وان وێنه‌یان تێدا چێكه‌ن، ب ڕاستی ئه‌و‌ خرابترین چێكرینه‌ ل ده‌ڤ خودێ)).

((مسوگه‌ر خودێ یێ پاقژە و ژ تشتێ پاقژ پێڤه‌تر چ تشتان قەبویل ناکەت و ب ڕاستی خودێ ب وی تشتی فەرمان ل باوەرداران کرییە یێ فەرمان پێ ل پێغەمبەران کری. ڤێجا (خودایێ مه‌زن) گۆت: {يَا أَيُّهَا الرُّسُلُ كُلُوا مِنْ الطَّيِّبَاتِ وَاعْمَلُوا صَالِحًا}، ئانكو: ((گه‌لی پێغەمبەران؛ ژ تشتێن پاقژ بخۆن و کارێ باش بکەن))، دیسان (خودایێ مه‌زن) گۆت: {يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُلُوا مِنْ طَيِّبَاتِ مَا رَزَقْنَاكُمْ}، ئانكو: ((گه‌لی ئەوێن هه‌وه‌ باوەری ئینای؛ ژ تشتێن پاقژ یێن مه‌ كرینه‌ ڕزقێ هه‌وه‌ بخۆن)). پاشی بەحسێ وى زه‌لامى کر کو گەشتەکا درێژ دکەت، پرچ و جلکێن وی دبەلاڤه‌ و تۆزه‌كينە، دەستێن خۆ بۆ ئەسمانی درێژ و بلند دکەت (دوعا ژ خودێ دكه‌ت و هه‌ر دكه‌ته گازی و دبێژیت): یا خودێ! یا خودێ! و خوارنا وی یا حەرامە، ڤەخوارنا وی یا حەرامە، جلکێن وی دحەرامن و ب حەرامییێ یێ مه‌زن بووی و گوشتێ خۆ ب حه‌رامی یێ گرتی، ڤێجا ما چاوا دێ به‌رسڤا وی هێته‌ دان (و دوعایێن وی هێنه‌ قه‌بویلكرن)!)).

((نموونه‌یا باوه‌رداران د حه‌زژێكرن و دلۆڤانی و دلپێڤه‌بوونا وان بۆ ئێكودوو، وه‌كی مه‌ته‌لا له‌شییه‌، ئه‌گه‌ر ئه‌ندامه‌ك ژێ بئێشیت، له‌ش هه‌می‌ دێ گازی ئێك كه‌ت و ژ بێخه‌وی و تایا نه‌خۆشییێ د گه‌ل دئێشیت)).