Encyclopedia of Prophetic Hadiths

((هه‌ر وه‌ستییانه‌ك، نه‌خۆشییه‌ك، خه‌مه‌ك، كۆڤانه‌ك، ئازاره‌ك یان ته‌نگاڤییه‌ك بگه‌هیته‌ موسلمانی، هه‌تا ئه‌و سترییا دچیته‌ د پێیێ وی ژیڕا؛ بۆ ڤێ هه‌مییێ خودێ دێ گونه‌هێن وی ژێبه‌ت)).

زه‌لامه‌ك هاته‌ ده‌ڤ پێغه‌مبه‌ری (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) و گۆت: ئه‌ی پێغه‌مبه‌رێ خودێ؛ ئه‌و هه‌ردوو تشتێن مسوگه‌ردكه‌ن چنه‌؟ گۆت: ((هه‌ر كه‌سێ بمریت و وی چ شریك و هه‌ڤال بۆ خودێ په‌یدا نه‌كربن؛ دێ چیته‌ به‌حه‌شتێ و هه‌ر كه‌سێ بمریت و وی شریك و هه‌ڤال بۆ خودێ په‌یدا كربن؛ دێ چیته‌ جه‌هنه‌مێ)).

پێغه‌مبه‌ر (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) ل سه‌ر ده‌واری بوو و موعاز ل پشت وی یێ سویار بوو، ئینا گۆت: ((ئه‌ی موعازێ كوڕێ جه‌به‌لی))، گۆت: ئه‌ز یێ ل بن فه‌رمانا ته‌ ئه‌ی پێغه‌مبه‌رێ خودێ و به‌رده‌وام دێ د به‌رسڤا ته‌دا هێم و من داخوازا به‌خته‌وه‌رییێ یا كری ب به‌رسڤدانا ته‌، گۆت: ((ئه‌ی موعاز))، گۆت: ئه‌ز یێ ل بن فه‌رمانا ته‌ ئه‌ی پێغه‌مبه‌رێ خودێ و به‌رده‌وام دێ د به‌رسڤا ته‌دا هێم و من داخوازا به‌خته‌وه‌رییێ یا كری ب به‌رسڤدانا ته‌، سێ جاران ئه‌ڤه‌ گۆت، پاشی پێغه‌مبه‌ری (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) گۆت: ((هه‌ر كه‌سێ ب دروستی و ژ دل شاهده‌ بده‌ت كو ژ ئه‌لڵاهی پێڤه‌تر چ خودایێن ژ هه‌ژی په‌رستنێ نینن و كو موحه‌ممه‌د پێغه‌مبه‌رێ خودێیه‌؛ خودێ دێ وی ل سه‌ر ئاگری حه‌رام كه‌ت))، گۆت: ئه‌ی پێغه‌مبه‌رێ خودێ؛ ئه‌رێ ما ئه‌ز ڤی ده‌نگوباسی نه‌گه‌هینمه‌ خه‌لكی و دا پێ كه‌یفخۆش بن و ببیته‌ مزگینییه‌ك بۆ وان؟ گۆت: ((ئه‌گه‌ر ته‌ گۆتێ؛ دێ خۆ هێلنه‌ ب هیڤییا هندێڤه‌)). ده‌مێ مرنا موعازی نێزیك بووی؛ ئه‌ڤ تشته‌ گۆت، بۆ هندێ دا گونه‌هكار نه‌بیت.

((كریار شه‌ش (جۆرن)، خه‌لك ژی چار (جۆرن)، (كریار ب ڤی ڕه‌نگینه‌) دوو د فه‌ركه‌رن و كریار یا هه‌ی ئێك ب ئێكێیه‌ و خێر یا هه‌ی ب ده‌ھ خێرێن وه‌كی خۆیه‌، خێر یا هه‌ی ب حه‌فسه‌د خێرێن وه‌كی خۆیه‌، ڤێجا هندیكه‌ هه‌ردوو فه‌ركه‌رن (ئه‌و ئه‌ڤه‌نه‌): هه‌ر كه‌سێ بمریت و چ شریك و هه‌ڤالان بۆ خودێ دروست نه‌كه‌ت؛ دێ چیته‌ به‌حه‌شتێ و هه‌ر كه‌سێ بمریت و شریك و هه‌ڤاله‌كی بۆ خودێ دروست بكه‌ت؛ دێ چیته‌ جه‌هنه‌مێ. هندیكه‌ ئه‌و كریاره‌ یا ئێك ب ئێكێیه‌: ئه‌ڤه‌ ئه‌وه‌ ده‌مێ كه‌سه‌ك ئنیه‌تا كرنا خێره‌كێ دئینیت، هه‌تا دلێ وی هه‌ست پێ دكه‌ت و خودێ وێ چه‌ندێ ژ وی دزانیت (كو ئنیه‌تا وی یا دروسته‌ و ژ دل دڤێت وێ خێرێ بكه‌ت)، هنگی دێ خێره‌ك بۆ هێته‌ نڤیسین و هه‌ر كه‌سێ گونه‌هه‌كێ بكه‌ت؛ دێ گونه‌هه‌ك ل سه‌ر هێته‌ نڤیسین و هه‌ر كه‌سێ خێره‌كێ بكه‌ت؛ دێ بۆ وی ب ده‌ھ خێرێن وه‌كی وێ هێته‌ نڤیسین، هه‌ر كه‌سێ تشته‌كی د ڕێكا خودێدا بكه‌ته‌ خێر و بمه‌زێخیت؛ هنگی خێره‌ك بۆ وی ب حه‌فسه‌د خێرایه‌. هندیكه‌ خه‌لكه‌؛ هنده‌ك ژ وان ل دونیایێ به‌رده‌ستێ وان یێ هاتییه‌ به‌رفره‌هكرن و ل ئاخره‌تێ به‌رده‌ستێ وان دێ هێته‌ به‌رته‌نگكرن، هنده‌كێن دی ل دونیایێ به‌رده‌ستێ وان یێ هاتییه‌ به‌رته‌نگكرن و ل ئاخره‌تێ دێ هێته‌ به‌رفره‌هكرن، هنده‌كێن دی ل دونیا و ئاخره‌تێ به‌رده‌ستێ وان یێ هاتییه‌ به‌رته‌نگكرن و هنده‌كێن دی ل دونیا و ئاخره‌تێ به‌رده‌ستێ وان یێ هاتییه‌ به‌رفره‌هكرن)).

ئه‌ز ل پشت پێغه‌مبه‌ری (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) ل سه‌ر گوهدرێژه‌كی یێ سویار بووم كو دگۆتنێ (عوفه‌یر)، ئینا گۆت: ((موعاز؛ ئه‌رێ تو دزانی مافێ خودێ ل سه‌ر عه‌بدان چییه و مافێ عه‌بدان ل سه‌ر خودێ چییه‌؟ من گۆت: خودێ و پێغه‌مبه‌رێ وی باشتر دزانن، ئینا پێغه‌مبه‌ری (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) گۆت: ((مافێ خودێ ل سه‌ر عه‌بدان ئه‌ڤه‌یه‌ ئه‌و عیباده‌تێ وی ب تنێ بكه‌ن و چ شریكان بۆ دروست نه‌كه‌ن، مافێ عه‌بدان ژی ل سه‌ر خودێ ئه‌ڤه‌یه‌ ئه‌و وی كه‌سی عه‌زاب نه‌ده‌ت یێ چ شریك بۆ وی دروست نه‌كربن))، من گۆت: ئه‌ی پێغه‌مبه‌رێ خودێ؛ ئه‌رێ ما ئه‌ز ڤێ مزگینییێ نه‌ده‌مه‌ خه‌لكی؟ گۆت: ((نه‌خێر مزگینییێ نه‌ده‌ وان، چونكی دێ خۆ هێلنه‌ ب هیڤییا وێ چه‌ندێڤه‌ و كار ناكه‌ن)).

((ل ڕۆژا قیامه‌تێ خودێ دێ زه‌لامه‌كی ژ ئوممه‌تا من ژ ناڤ هه‌می چێكرییان (ژ مرۆڤ و ئه‌جنه‌یان) جودا كه‌ت، پاشی دێ نۆت و نه‌ھ تۆمارێن وی (كو هه‌می د پڕن ژ گونه‌هان) ڕێزكه‌ت و ڤه‌كه‌ت، درێژييا هه‌ر تۆماره‌كێ ب ته‌مه‌ت دیتنا چاڤییه‌، پاشی خودێ دێ بێژیته‌ وی: ئه‌رێ تو تشته‌ك ژ ڤانه‌ ڕه‌د دكه‌ی؟ ئه‌رێ ئه‌و مه‌لائیكه‌تێن من یێن كریارێن ته‌ تۆمار دكرن و دنڤیسین چ زۆڕداری ل ته‌ كرییه‌؟ ئه‌و ژی دێ بێژیت: نه‌خێر خودایێ من، خودێ دێ بێژیتێ: ئه‌رێ ته‌ چ هێجه‌ت (و عوزر) بۆ وی تشتێ ته‌ كری هه‌نه‌؟ دێ بێژیت: نه‌خێر خودایێ من، خودێ دێ بێژیت: به‌لێ، ته‌ خێره‌ك یا ل ده‌ڤ مه‌ هه‌ی، ب ڕاستی ئه‌ڤرۆكه‌ چ زۆڕداری ل ته‌ ناهێته‌ كرن، پاشی دێ كارته‌ك هێته‌ ده‌رئێخستن و یا تێدا نڤیسییه‌: ئه‌ز شاهده‌ییێ دده‌م كو ژ ئه‌لڵاهی پێڤه‌تر چ خودایێن ژ هه‌ژی په‌رستنێ نینن و ئه‌ز شاهده‌ییێ دده‌م كو موحه‌ممه‌د عه‌بدێ خودێ و پێغه‌مبه‌رێ وییه‌ (أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللهُ وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ)، پاشی خودێ دێ بێژیت: ته‌ڕازییا خۆ بینه‌، ئه‌و ژی دێ بێژیت: خودایێ من؛ ما ئه‌ڤ كارته‌ دێ چ كه‌ت ل به‌رامبه‌ری ڤان هه‌می تۆماران؟ خودێ دێ بێژیت: زۆڕداری ل ته‌ ناهێته‌ كرن، گۆت: ڤێجا دێ تۆمار هه‌می د ڕه‌خه‌كێ ته‌ڕازییێدا هێنه‌ دانان و ئه‌و كارت ژی دێ د ڕه‌خه‌كێ دی یێ ته‌ڕازییێدا هێته‌ دانان، پاشی تۆمار دێ سڤك بن و كارت دێ گران بیت و ژووردا چیت، چ تشت د گه‌ل ناڤێ خودێ گران نابیت)).

زه‌لامه‌ك هاته‌ ده‌ڤ پێغه‌مبه‌ری (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) و گۆت: ئه‌ی پێغه‌مبه‌رێ خودێ؛ نینه‌ گونه‌هه‌كا مه‌زن و گونه‌هه‌كا بچویك هه‌بیت، من هه‌می یێن كرین و ئه‌نجامداین، گۆت: ((ئه‌رێ ما تو شاهده‌ ناده‌ی كو ژ ئه‌لڵاهی پێڤه‌تر چ خودایێن ژ هه‌ژی په‌رستنێ نینن و كو موحه‌ممه‌د عه‌بدێ خودێ و پێغه‌مبه‌رێ وییه‌ (أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللهُ وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ)؟))، سێ جاران ئه‌ڤه‌ گۆت. وی زه‌لامی گۆت: به‌لێ، گۆت: ((ئه‌ڤ (شاهده‌دانه‌) دهێته‌ سه‌ر ڤان (گونه‌هان و ژێدبه‌ن و ناهێلن)).

پێغه‌مبه‌رێ خودێ (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) گۆته‌ مامێ خۆ (ئه‌بو طالبی): ((بێژه‌: ژ خودێ پێڤه‌تر چ خودایێن ژ هه‌ژی په‌رستنێ نینن (لَا إِلَهَ إِلَّا اللهُ)، ل ڕۆژا قیامه‌تێ ئه‌ز دێ بۆ ته‌ شاهده‌ییێ پێ ده‌م))، گۆت: ئه‌گه‌ر ژ به‌ر هندێ نه‌با قوڕه‌یشی دێ لۆمه‌ی من كه‌ن و دێ بێژن: ترسا ژ مرنێ ئه‌و بۆ ڤی كاری پالدا! ئه‌ز دا چاڤێن ته‌ پێ ڕۆهن و گه‌ش كه‌م، ئینا خودێ ئه‌ڤ ئایه‌ته‌ ئینا خوار: {إِنَّكَ لا تَهْدِي مَنْ أَحْبَبْتَ وَلَكِنَّ اللهَ يَهْدِي مَنْ يَشَاءُ } [القصص: 56]، ئانكو: ((هندى تويى تو ته‌وفيقا وى بۆ هيدايه‌تێ ناده‌ى يێ ته‌ هيدايه‌تا وى بڤێت، به‌لكى ئه‌و چه‌نده‌ ب ده‌ستێ خودێیه‌ هه‌چییێ وى بڤێت ئه‌و به‌رێ وى بده‌ته‌ ئيمانێ ئه‌و وى ب هيدايه‌ت دئينیت و ته‌وفيقا وى دده‌ت، ئه‌و ب وى زاناتره‌ يێ هێژاى هـيـدايـه‌تـێ بیـت له‌و وى ب هيدايه‌ت دئينیت)).