ჭეშმარიტად, ალლაჰმა დაწერა (დაადგინა) კეთილი და ბოროტი საქმეები, შემდეგ კი განმარტა ის
იბნ აბბასისგან (ალლაჰი იყოს კმაყოფილი მათით) გადმოცემულია, რომ ალლაჰის შუამავლისგან (ალლაჰის ლოცვა და მშვიდობა მას), თავისი უფლისგან დალოცვილი და უზენაესისგან, რომ მან თქვა:
«ჭეშმარიტად, ალლაჰმა დაწერა (დაადგინა) კეთილი და ბოროტი საქმეები, შემდეგ კი განმარტა ის: ვინც კი განიზრახავს კეთილი საქმის შესრულებას, მაგრამ არ გააკეთებს მას, ალლაჰი ჩაწერს მისთვის სრულყოფილ კეთილ საქმედ. ხოლო თუ განიზრახავს და შეასრულებს მას, ალლაჰი ჩაწერს მისთვის ათ კეთილ საქმეს შვიდასამდე და მრავალგზით მეტჯერ. და ვინც კი მოინდომებს ბოროტ საქმეს, მაგრამ არ შეასრულებს მას, ალლაჰი ჩაწერს მისთვის სრულყოფილ კეთილ საქმედ. ხოლო თუ განიზრახავს და შეასრულებს მას, ალლაჰი ჩაწერს მას ერთ ბოროტ საქმედ».
«إنَّ اللهَ كَتَبَ الحَسَنَاتِ وَالسَّيِّئَاتِ، ثُمَّ بَيَّنَ ذَلِكَ، فَمَنْ هَمَّ بِحَسَنَةٍ فَلَمْ يَعْمَلْهَا؛ كَتَبَهَا اللهُ عِنْدَهُ حَسَنَةً كَامِلَةً، وَإِنْ هَمَّ بِهَا فَعَمِلَهَا؛ كَتَبَهَا اللهُ عِنْدَهُ عَشْرَ حَسَنَاتٍ إلَى سَبْعِمِائَةِ ضِعْفٍ إلَى أَضْعَافٍ كَثِيرَةٍ، وَإِنْ هَمَّ بِسَيِّئَةٍ فَلَمْ يَعْمَلْهَا؛ كَتَبَهَا اللهُ عِنْدَهُ حَسَنَةً كَامِلَةً، وَإِنْ هَمَّ بِهَا فَعَمِلَهَا؛ كَتَبَهَا اللهُ سَيِّئَةً وَاحِدَةً».
მოციქული (ალლაჰმა დალოცოს და მიესალმოს მას) განმარტავს, რომ ალლაჰმა წინასწარ განსაზღვრა კარგი და ცუდი ქმედებები, შემდეგ კი მან გააცნო ეს ორ ანგელოზს და ასწავლა, როგორ უნდა ჩაეწერათ ეს ქმედებები. ვისაც სურს, აპირებს და გადაწყვეტს კეთილი საქმის გაკეთებას, მას ჩაეწერება ჯილდო ერთი კეთილი საქმისთვის, თუნდაც ის არ შეასრულოს. ხოლო თუ შეასრულებს, მისი ჯილდო გაიზრდება ათიდან შვიდასამდე, ან კიდევ უფრო მეტად. ჯილდოს გაზრდა დამოკიდებულია გულწრფელობაზე შესრულებული კეთილი საქმის მიმართ, რამდენად დიდია მის მიერ შესრულებული საქმის სარგებელი და სხვა ფაქტორების მიხედვით. ვისაც სურს, აპირებს და გადაწყვეტს ბოროტი საქმის გაკეთებას, მაგრამ შემდეგ ალლაჰის გულისთვის უარს იტყვის მის შესრულებაზე, მას ჩაეწერება ეს როგორც ერთი კარგი საქმე. თუ ის უბრალოდ სხვა რამეზე გადაიტანს ფიქრს და შეწყვეტს საქმის დაწყების მიზეზებს, მას არაფერი ჩაეწერება. ხოლო თუ ბოროტი საქმის შესრულებას შეწყვეტს უუნარობის გამო, მას ჩაეწერება მისი განზრახვის მიხედვით. თუ ის მაინც შეასრულებს ბოროტ საქმეს, მას ჩაეწერება ერთი ბოროტი საქმე.
ეს ჰადისი ერთ-ერთია იმათ შორის, რომლებიც მოციქულმა (ალლაჰმა დალოცოს და მიესალმოს მას) თავისი უფლისგან გადმოსცა. ასეთი ჰადისები ცნობილია, როგორც "ალ-ყუდსი" ან "ალ-ილაჰი" (ღვთიური). ეს ნიშნავს, რომ მისი სიტყვები და აზრი ალლაჰს ეკუთვნის, თუმცა მას არ გააჩნია ის განსაკუთრებული თვისებები, რაც ყურანს გამოარჩევს სხვა გადმოცემებისგან. ყურანის ამ გამორჩეულ თვისებებს მიეკუთვნება მისი კითხვა, როგორც თაყვანისცემის ფორმა, მისი წაკითხვისთვის აუცილებელია რიტუალური სიწმინდე, ასევე მისი ფენომენალურობა და მისი გამეორების შეუძლებლობა, მისი აიათების უპირობო ორიგინალობა და სხვა განსაკუთრებული მახასიათებლები.
ალლაჰის მიერ კეთილი და ბოროტი საქმეების დაწერის (დადგენის) დადასტურება, შემდეგ კი ამის განმარტება თავისი მონებისთვის, რათა მათ იცოდნენ ეს, ჰქონდეთ ნათელი წარმოდგენა თავიანთ საქმეზე, შეასრულონ მისი ბრძანება და მოერიდონ მის აკრძალვებს თავიანთი უფლისგან ბოძებულ ჭეშმარიტ გზაზე.
ჰადისი განმარტავს უზენაესი ალლაჰის უდიდეს მოწყალებას ამ უმმათის (მუსლიმთა საზოგადოების) მიმართ. ეს მოწყალება იმაში მდგომარეობს, რომ კეთილი საქმეები ჩაიწერება და მრავლდება, მაშინ როცა ცუდი საქმეები არ ჩაიწერება მანამ, სანამ არ შესრულდება, და ჩაიწერება მხოლოდ ერთი ცუდი საქმე.
კეთილი საქმეების გამრავლების ზრდა დამოკიდებულია გულწრფელობაზე შესრულებული კეთილი საქმის მიმართ, რამდენად დიდია მის მიერ შესრულებული საქმის სარგებელი და სხვა ფაქტორების მიხედვით, ხოლო ალლაჰი ამრავლებს მას თავისი წყალობითა და მოწყალებით.
იმ სიკეთის განმარტება, რომელიც ენიჭება მსახურს ცოდვის მიტოვების, მისი სიამოვნების უარყოფისა და თავისი ვნების დათმობის გამო, თავისი უზენაესი უფლის გულისთვის, მისი ჯილდოს სურვილითა და მისი სასჯელის შიშით.
უზენაესი ალლაჰის სიკეთე უმმათის (მუსლიმთა საზოგადოების) მიმართ იმაში მდგომარეობს, რომ იგი უმრავლებს მათ კეთილ საქმეებს და არ უმრავლებს ცუდ საქმეებს.
ანგელოზთა მიერ ყველა საქმის ჩაწერა, როგორც გულის საქმეების, ასევე სხეულის ნაწილების.
საჰიჰ ალ-ბუხარი (8/ 103) (6491).
საჰიჰ მუსლიმ (1/ 118) (131).
მეტი... (7)
التحفة الربانية في شرح الأربعين حديثًا النووية (ص85).
شرح الأربعين النووية.
لابن عثيمين (ص368).
فتح القوي المتين في شرح الأربعين وتتمة الخمسين.
للعباد (ص125).
فتح الباري.
لابن حجر (11/ 324).