Skip to content

«أَيُّمَا امْرِئٍ قَالَ لِأَخِيهِ: يَا كَافِرُ، فَقَدْ بَاءَ بِهَا أَحَدُهُمَا، إِنْ كَانَ كَمَا قَالَ، وَإِلَّا رَجَعَتْ عَلَيْهِ». یعنی: «هر کس به برادرش بگوید: ای کافر، پس آن [وصف] به یکی از آن دو بازگشته است؛ اگر همان‌گونه باشد که گفته، [به خودِ اوست] وگرنه به گوینده بازمی‌گردد».

از ابن عمر رضی الله عنهما روایت است که گفت: رسول الله صلی الله علیه و سلم فرمودند:

«أَيُّمَا امْرِئٍ قَالَ لِأَخِيهِ: يَا كَافِرُ، فَقَدْ بَاءَ بِهَا أَحَدُهُمَا، إِنْ كَانَ كَمَا قَالَ، وَإِلَّا رَجَعَتْ عَلَيْهِ». یعنی: «هر کس به برادرش بگوید: ای کافر، پس آن [وصف] به یکی از آن دو بازگشته است؛ اگر همان‌گونه باشد که گفته، [به خودِ اوست] وگرنه به گوینده بازمی‌گردد».

«أَيُّمَا امْرِئٍ قَالَ لِأَخِيهِ: يَا كَافِرُ، فَقَدْ بَاءَ بِهَا أَحَدُهُمَا، إِنْ كَانَ كَمَا قَالَ، وَإِلَّا رَجَعَتْ عَلَيْهِ».

بخارى و مسلم در روايت آن اتفاق دارند
حديث صحيح
شرح

پیامبر صلی الله علیه و سلم از اینکه مسلمانی به برادر مسلمانش بگوید: «ای کافر» هشدار داده‌اند، چرا که یکی از آن دو سزاوار [حکم] کلمهٔ کفر شده است؛ اگر همان‌گونه باشد که گفته، [به خود اوست] وگرنه تکفیر کردنِ برادرش، به خودِ گوینده بازمی‌گردد.

از نکات این حدیث

بازداشتن مسلمان از اینکه به برادر مسلمانش صفات فسق و کفری را که در او نیست، نسبت دهد.

هشدار نسبت به این سخن بد، و اینکه گویندهٔ آن اگر آن را به برادرش بگوید در خطر بزرگی است. پس شایسته است که زبان را حفظ کرد و جز از روی بصیرت و آگاهی سخن نگفت.

منابع
بیشتر (5)

صحیح بخاری (8/ 26) (6104).

صحیح مسلم (1/ 79) (60).

البحر المحيط الثجاج في شرح صحيح الإمام مسلم بن الحجاج (2/ 390).

إرشاد الساري لشرح صحيح البخاري (9/ 65).

النهاية في غريب الحديث والأثر (91).