عرض کردم: ای رسول خدا، حق همسر یکی از ما بر او چیست؟ فرمودند: «أَنْ تُطْعِمَهَا إِذَا طَعِمْتَ، وَتَكْسُوَهَا إِذَا اكْتَسَيْتَ، أَوِ اكْتَسَبْتَ، وَلَا تَضْرِبِ الْوَجْهَ، وَلَا تُقَبِّحْ، وَلَا تَهْجُرْ إِلَّا فِي الْبَيْتِ» یعنی: «اینکه هرگاه خودت غذا خوردی، به او نیز غذا بدهی، و هرگاه خودت لباس پوشیدی، یا [مالی] به دست آوردی، او را نیز بپوشانی، و به صورتش نزنی، و به او دشنام ندهی (و نگویی: خدا رویت را زشت کند)، و جز در خانه از او دوری نکنی (و قهر نکنی)».
از معاویه قُشَیری رضیاللهعنه روایت است که گفت:
عرض کردم: ای رسول خدا، حق همسر یکی از ما بر او چیست؟ فرمودند: «أَنْ تُطْعِمَهَا إِذَا طَعِمْتَ، وَتَكْسُوَهَا إِذَا اكْتَسَيْتَ، أَوِ اكْتَسَبْتَ، وَلَا تَضْرِبِ الْوَجْهَ، وَلَا تُقَبِّحْ، وَلَا تَهْجُرْ إِلَّا فِي الْبَيْتِ» یعنی: «اینکه هرگاه خودت غذا خوردی، به او نیز غذا بدهی، و هرگاه خودت لباس پوشیدی، یا [مالی] به دست آوردی، او را نیز بپوشانی، و به صورتش نزنی، و به او دشنام ندهی (و نگویی: خدا رویت را زشت کند)، و جز در خانه از او دوری نکنی (و قهر نکنی)».
قُلْتُ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، مَا حَقُّ زَوْجَةِ أَحَدِنَا عَلَيْهِ؟، قَالَ: «أَنْ تُطْعِمَهَا إِذَا طَعِمْتَ، وَتَكْسُوَهَا إِذَا اكْتَسَيْتَ، أَوِ اكْتَسَبْتَ، وَلَا تَضْرِبِ الْوَجْهَ، وَلَا تُقَبِّحْ، وَلَا تَهْجُرْ إِلَّا فِي الْبَيْتِ»
از پیامبر صلیاللهعلیهوسلم پرسیده شد که حق همسر بر شوهرش چیست؟ پس پیامبر صلیاللهعلیهوسلم اموری را ذکر کردند، از جمله: اولاً: خودت را به غذا اختصاص ندهی و او را محروم نکنی؛ بلکه هرگاه خوردی و غذا داشتی، به او نیز غذا بدهی. ثانیاً: خودت را به پوشاک و لباس اختصاص ندهی، بلکه هرگاه خودت پوشیدی، و هرگاه [مالی] به دست آوردی و توانستی، او را نیز بپوشانی (برای او نیز لباس بخری). ثالثاً: [همسر] زده نمیشود مگر به دلیلی و در صورت نیاز، و هرگاه برای تأدیب یا به خاطر ترک برخی از واجبات نیاز به زدن او باشد، باید زدنی غیر شدید (و غیر آسیبرسان) باشد؛ و به صورت زده نمیشود؛ زیرا صورت، شریفترین و نمایانترین عضو است و شامل اجزاء ارزشمند و اعضای ظریفی است. رابعاً: دشنام ندهی و نگویی: خدا رویت را زشت کند؛ پس نه چهره و نه هیچیک از اعضای بدن او را به زشتی که ضد زیبایی است، نسبت ندهی؛ زیرا خداوند متعال است که چهره و جسم انسان را صورت بخشیده و هر چیزی را که آفریده، نیکو آفریده است. و نکوهشِ آفرینش، به نکوهشِ آفریدگار بازمیگردد، والعياذ بالله. خامساً: جز در بستر از او دوری نکنی، و از او روی برنگردانی و او را به خانهای دیگر منتقل نکنی؛ و شاید این مربوط به قهر کردنی است که معمولاً میان زن و شوهر رخ میدهد.
حرص اصحاب بر شناختن حقوقی که باید برای دیگران ادا کنند، و شناختن حقوقی که برای خودشان است.
نفقه (هزینهٔ خوراک)، پوشاک و مسکن زن بر عهدهٔ شوهرش است و بر او واجب است.
نهی از زشت شمردنِ معنوی و حسی.
از جمله زشت شمردنهای نهیشده این است که [مرد] بگوید: تو از قبیلهای پست هستی، یا از خانوادهای بد هستی، یا مانند آن.
بیشتر (15)
سنن ابیداوود (3/ 476) (2142).
سنن ابنماجه (3/ 56) (1850).
مُسنَد احمد (33/ 213) (20011).
فتح ذي الجلال والاكرام بشرح بلوغ المرام.
لابن عثيمين (5/ 184).
سبل السلام.
للصنعاني (2/ 322).
توضِيحُ الأحكَامِ مِن بُلوُغ المَرَام.
للبسام (6/ 44).
تطريز رياض الصالحين.
لفيصل آل مبارك (ص204).
منحة العلام في شرح بلوغ المرام.
لعبد الله الفوزان (8/ 169).
التَّنويرُ شَرْحُ الجَامِع الصَّغِيرِ.
للأمير الصنعاني (5/ 369).