Encyclopedia of Prophetic Hadiths

«dinaa jox Raaya ji waa ju bëgg Yàlla ak ub yonnenteem, Yàlla dina ko ubbee ci ay loxoom" Umar ibnul Xattaab nee na: masumaa bëgg a jiite lu dul bis boobu, nee na ma yoqamtiku ngir yaakaar ñu woo ma ngir moom, nee na Yonnente bi yal na ko Yàlla dolli xéewal ak mucc daal di woo Aliyun Ibn Abii Taalib, jox ko raaya ji, ne ko: "doxal, te bul geestu, ba Yàlla ubbil la" nee na Aliyun dox tuuti daal di taxaw te geestuwul, daal di yuuxu ne: yaw Yonnente Yàlla bi, ci lan laay xeex ak nit ñi? Mu ne ko: "xeexal ak ñoom ba ñu seede ne amul kenn ku ñu war a jaamu ku dul Yàlla, ak ne Muhammat ndawul Yàlla la, bu ñu defee loolu kon tere nañu la seen dereet ak seen alal, lu dul ci àqam, seen ug càmbar nag ma nga ca Yàlla».

Ay nit yu bokkoon ca bokkaalekat ya, dañoo ëppaloon ci raye, ëppal ci njaalo, ñu ñëw ci Yónente bi Muhammat -yal na ko Yàlla dolli xéewal ak mucc- ne ko: li gay wax di ci woote lu baax la, boo ñu xibaaroon ndax la ñu defoon dees na ko jéggale, aaya bi daadi wàcc {ak ñi nga xam ne duñu jaamu jeneen Yàlla di ko bokkaale ak Yàlla, te duñu ray bakkan bu Yàlla araamal ci lu dul dëgg te duñu njaalo{ [Al-Furxaan: 68], aaya bii it wàcc: {waxal sama jaam ñi nga xam ne dañoo ëppal ci def ay bàkkaar buñu naagu mukk ci yërmàndey Yàlla} [As-Sumari: 53].

«Bis-pénc du ñëw mukk ba keroog jànt bi di fenke sowwu, bu fa fenkee nag ba nit ñi gis ko ñoom ñéppay gëm, te loolu mooy jamono joj: {amul benn bakkan bu ngëmam di jariñ bu gëmul woon lu njëkk, te fàggu ca ngëmam ga aw yiw} [Al-Anhaam: 158] bis-pénc dana taxaw fekk ñaari waay tallal nañu séen yére seen diggante te duñu ko mujj a jaayante, dunu ko it mujj a lem, bis-pénc dana taxaw fekk ben waay juge na fa mu ràtte soowam te du ko mos sax, bis-pénc dana taxaw fekk nit a ngi tabax ab baajam te du sa naan, fekk nit ki yëkkati ab tibam jame ko ci gémmeñam te du ko ñam».

Bi faatu dikkalee Yónente bi -yal na ko Yàlla dolli xéewal ak mucc- dafa jël ab yéreem tek ko ci kanamam, bu jaaxlee ci moom daal di koy muri ci kanamam, daal di wax ne: «yal na Yàlla rëbb Yahuut yi ak Nasaraan yi, ñoom kat dañoo jàppe séen bàmmeeli Yónente yi ay jàkka» day artu ci li ñu def.

«ku sos ci sunu diine ji lu ci bokkul dees na ka ko delloo" Buxaariyu ak Muslim dëppoo nañu ci. Muslim ni mu ko nettalee mooy: "ku jëf jenn ci ludul sunu ndigal dees na ka ko delloo».

Yonnente Yàlla bi -yal na ko Yàlla dolli xéewal ak mucc- dafa ñëw ci man fekk ma muure sama kamoot bu ndaw ab moorso bu am ay nataalu yu am ruu, ba mu ko gisee kanam gi soppiku, mu ne ma: "yaw Aysatu,nit ñi gën a tar mbugal fa Yàlla ëllëg bis-pénc ñooy ñiy roy bindub Yàlla bi" Aysatu nee na: "ma dagg ko def ko ñegenaay walla ñaari ñegenaay".

"bu kenn ci yéen faatoo dees na ko gaaral bérabam ci suba gi ak ci ngoon gi, bu dee dafa bokk ci waa Àjjana mu nekk ci waa Àjjana, bu dee dafa bokk ci waa Sawara mu nekk ci waa Sawara, ñu naan ko: lii mooy sa bérab ba keroog Yàlla di la dekkil ëllëg bis-pénc".

«dinañu indi dee ci melow kuuy mu duuf, ab wootekat daal di woote: yéen waa àjjana, ñu yoqamtiku di xool, mu wax ne: ndax xam ngeen lii ? Ñu ne ko: waaw, lii mooy dee, te ñoom ñépp a ko gis, mu woote ne: yéen waa sawara, ñu yoqamtiku di xool, mu wax ne: ndax xam ngeen lii ? Ñu ne ko: waaw, lii mooy dee, te ñoom ñépp a ko gis, ñu rendi ko, mu wax ne: yéen waa àjjana sax ba fàwwu dee amatul, yéen waa sawara sax ba fàwwu dee amatul, daal di jàng: {na nga leen xupp bisub réccu ba ba ñu àttee mbir ma fekk ñoom ñoo ngi cig càggante} [Maryama: 39], waa àdduna jii ñoo ngi cig càggante, {te ñoom duñu gëm}[Maryama: 39]».