Encyclopedia of Prophetic Hadiths

((قیامه‌ت ڕانابیت هه‌تا ڕۆژ ل ڕۆژئاڤایێ ده‌ردكه‌ڤیت، ڤێجا ئه‌گه‌ر ڕۆژ (ژ وی ڕه‌خی) ده‌ركه‌ڤت و خه‌لكی (ئه‌و ب وی سه‌روبه‌ری) دیت؛ هه‌می دێ باوه‌رییێ ئینن، ئه‌ڤه‌ ئه‌و ده‌مه‌ یێ: {لاَ يَنْفَعُ نَفْسًا إِيمَانُهَا لَمْ تَكُنْ آمَنَتْ مِنْ قَبْلُ، أَوْ كَسَبَتْ فِي إِيمَانِهَا خَيْرًا} [الأنعام: 158]، ئانكو: ((باوه‌ریئینانا چ مرۆڤان مفای ل وی ناكه‌ت ئه‌گه‌ر به‌ری هنگی باوه‌ری نه‌ئینابیت یان كاره‌كێ باش بۆ خۆ نه‌كربیت))، قیامه‌ت دێ ڕابیت و دوو زه‌لامان جلكێ خۆ یێ به‌لاڤكری د ناڤبه‌را خۆدا، به‌لێ نه‌ دشێن وێ كڕین و فرۆتنێ ب دویماهیك بینن و نه‌ دشێن وی جلكی جاره‌كا دی وه‌رپێچن. قیامه‌ت دێ ڕابیت و زه‌لامی شیرێ حێشترا خۆ یا شیرده‌ر یێ دۆتی و یێ گرتی، به‌لێ ناگه‌هیت ڤه‌خۆت. قیامه‌ت دێ ڕابیت و زه‌لام یێ حه‌وزا خۆ یا ئاڤێ نوژه‌ن دكه‌ت و ته‌قنێ ل دۆرێن وێ دده‌ت، به‌لێ ناگه‌هیت ئاڤێ ژێ ڤه‌خۆت. قیامه‌ت دێ ڕابیت و ئێك ژ هه‌وه‌ پارییێ خۆ یێ بلندكرییه‌ ڕاستا ده‌ڤێ خۆ دا بخۆت، به‌لێ ناگه‌هیت بخۆت)).

ده‌مێ نه‌خۆشییا مرنێ ل ده‌ڤ پێغه‌مبه‌ری (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) په‌یدا بووی، پارچه‌كا قوماشێ (خه‌میصه‌) دهاڤێته‌ سه‌ر ڕویێ خۆ، ڤێجا ده‌مێ پێ بێزار ببا و بێهن لێ ته‌نگ ببا ڕادكر و د وێ ڕه‌وشا دژواردا گۆت: «لَعْنَةُ اللَّهِ عَلَى اليَهُودِ وَالنَّصَارَى، اتَّخَذُوا قُبُورَ أَنْبِيَائِهِمْ مَسَاجِدَ»، ئانكو: ((نه‌فره‌تا خودێ ل جوهی و فه‌له‌یان (نه‌صارایان) بیت، ئه‌وان قه‌برێن پێغه‌مبه‌رێن خۆ كرنه‌ مزگه‌فت))، هشیاری ددا ژ وێ كریارا وان كری.

((هەر کەسێ تشتەکی د ئه‌ڤی کارێ مەدا زێده‌ بکەت کو نە ژ وی بیت؛ ئەو تشت یێ ڕەدکرییه‌ و ژ وی كه‌سی ناهێته‌ وه‌رگرتن)) بۆخاری و موسلم ڤه‌دگوهێزن، د ڤه‌گوهاستنا موسلمیدا هاتییه‌: ((هەر کەسێ کارەکی بکەت کو فەرمانا مە ل سەر نەبیت؛ ئەو كار یێ ڕەدکرییە و ژ وی كه‌سی ناهێته‌ وه‌رگرتن)).

پێغه‌مبه‌ر (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) هاته‌ ژوور بۆ لایێ من و وی ده‌می من په‌رده‌یه‌ك ل سه‌ر دولابه‌كا خۆ دانا بوو و وێنه‌یێن (تشتێن خودان ڕح) ل سه‌ر بوون، ڤێجا ده‌مێ دیتی په‌رده‌ دڕاند و ڕه‌نگێ ناڤچاڤێن وی هاته‌ گوهارتن و گۆت: ((عائیشا؛ دژوارترین سزایێ مرۆڤان ل ده‌ڤ خودێ ل ڕۆژا قیامه‌تێ سزایێ وان كه‌سانه‌ یێن چاڤ ل دروستكرنا خودێ دكه‌ن (وێنه‌یان چێدكه‌ن))). عائیشایێ گۆت: ((مه‌ په‌رده‌ بڕی و مه‌ بالیفكه‌ك یان دوو بالیفك ژێ چێكرن)).

((مرن دێ ل سه‌ر شێوه‌یێ به‌رانه‌كێ ڕه‌ش و سپی هێته‌ ئینان پاشی گازیكه‌ره‌ك دێ كه‌ته‌ گازی: ئه‌ی خه‌لكێ به‌حه‌شتێ؛ ئه‌و ژی دێ سه‌رێ خۆ بلند كه‌ن و به‌رێ خۆ ده‌نێ، گازیكه‌ر دێ بێژیت: ئه‌رێ هوین ڤى دنیاسن؟ دێ بێژن: به‌لێ، ئه‌ڤه‌ مرنه‌، هه‌مییان ئه‌و یا دیتی، پاشی دێ كه‌ته‌ گازی: ئه‌ی خه‌لكێ جه‌هنه‌مێ؛ ئه‌و ژی دێ سه‌رێ خۆ بلند كه‌ن و به‌رێ خۆ ده‌نێ، گازیكه‌ر دێ بێژیت: ئه‌رێ هوین ڤى دنیاسن؟ دێ بێژن: به‌لێ، ئه‌ڤه‌ مرنه‌، هه‌مییان ئه‌و یا دیتی، پاشی دێ هێته‌ ڤه‌كوژتن، پشتی هنگی دێ هێته‌ گۆتن: گه‌لی خه‌لكێ به‌حه‌شتێ؛ ئێدی مانه‌ڤه‌یا هه‌روهه‌ره‌ و مرن نینه‌ و گه‌لی خه‌لكێ جه‌هنه‌مێ؛ ئێدی مانه‌ڤه‌یا هه‌روهه‌ره‌ و مرن نینه‌، پاشی ئه‌ڤ ئایه‌ته‌ خواند: {وَأَنْذِرْهُمْ يَوْمَ الحَسْرَةِ إِذْ قُضِيَ الأَمْرُ وَهُمْ فِي غَفْلَةٍ} [مريم: 39]، ئانكو: ((و تو - ئه‌ى موحه‌ممه‌د - مرۆڤان ژ ڕۆژا په‌شیمانییێ بترسينه‌ ده‌مێ كار دهێته‌ پێكئينان و مرنێ دئينن وه‌كى به‌رانه‌كێیه‌ و ڤه‌دكوژن و حوكم د ناڤبه‌را خه‌لكیدا دهێته‌ كرن، ڤێجا خودان باوه‌ر دچنه‌ به‌حه‌شتێ و كافر دچنه‌ جه‌هنه‌مێ و ئه‌و ئه‌ڤرۆ د ڤێ دونيايێدا ژ وى تشتێ ئه‌و ژێ دهێنه‌ ترساندن دبێ ئاگه‌هن))، و ئه‌و خه‌لكێ دونیایێ یێن د بێئاگه‌هییێدا {وَهُمْ لاَ يُؤْمِنُونَ} [مريم: 39]، ئانكو: ((و ئه‌و باوه‌رییێ نائينن و كارێ چاك ناكه‌ن)).

وه‌حی بۆ پێغه‌مبه‌ری (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) هاته‌ خوار و ژییێ وی چل سال بوو، ڤێجا سێزده‌ سالان ل مه‌كه‌هێ ما، پاشی فه‌رمان لێ هاته‌ كرن مشه‌خت بیت، ئه‌و ژی به‌ره‌ڤ مه‌دینێ مشه‌خت بوو، ده‌ھ سالان ل وێرێ ژی ما، پاشی پێغه‌مبه‌ری (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) وه‌غه‌را دویماهیكێ كر.

ئه‌ز ل پشت پێغه‌مبه‌ری (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) ل سه‌ر گوهدرێژه‌كی یێ سویار بووم كو دگۆتنێ (عوفه‌یر)، ئینا گۆت: ((موعاز؛ ئه‌رێ تو دزانی مافێ خودێ ل سه‌ر عه‌بدان چییه و مافێ عه‌بدان ل سه‌ر خودێ چییه‌؟ من گۆت: خودێ و پێغه‌مبه‌رێ وی باشتر دزانن، ئینا پێغه‌مبه‌ری (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) گۆت: ((مافێ خودێ ل سه‌ر عه‌بدان ئه‌ڤه‌یه‌ ئه‌و عیباده‌تێ وی ب تنێ بكه‌ن و چ شریكان بۆ دروست نه‌كه‌ن، مافێ عه‌بدان ژی ل سه‌ر خودێ ئه‌ڤه‌یه‌ ئه‌و وی كه‌سی عه‌زاب نه‌ده‌ت یێ چ شریك بۆ وی دروست نه‌كربن))، من گۆت: ئه‌ی پێغه‌مبه‌رێ خودێ؛ ئه‌رێ ما ئه‌ز ڤێ مزگینییێ نه‌ده‌مه‌ خه‌لكی؟ گۆت: ((نه‌خێر مزگینییێ نه‌ده‌ وان، چونكی دێ خۆ هێلنه‌ ب هیڤییا وێ چه‌ندێڤه‌ و كار ناكه‌ن)).

پێغه‌مبه‌رێ خودێ (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) نڤێژا سپێدێ ل حوده‌یبییه‌یێ ل به‌را مه‌ كر پشتی بارانەك ب شەڤ باری، و پشتی ژ نڤێژێ ب دویماهیك هاتی؛ به‌رێ خۆ دا خه‌لكى و گۆت: ((ئەرێ هوین دزانن خودایێ هەوە چ گۆت؟)) گۆتن: خودێ و پێغەمبەرێ وی باشتر دزانن، گۆت: ((سپێده‌ ب سه‌ر هندەك ژ عه‌بدێن مندا هات و هنده‌ك ژ وان باوه‌ری ب من ئینا و هنده‌كێن دی كافربوون ب من، هندیكه‌ ئه‌وه‌ یێ گۆتی: ب قه‌نجی و باشییا خودێ باران بۆ مە باری، ئەڤێ هه‌نێ ئه‌وه‌ یێ باوه‌ری ب من ئینای و كافر بووی ب ستێران، به‌لێ هندیكه‌ ئه‌وه‌ یێ گۆتی: ژ به‌ر فلان ستێرێ و فلان ستێرێ باران بۆ مه‌ باری، ئه‌ڤێ هه‌نێ یێ كافربووی ب من و باوه‌ری یا ب ستێران ئینای)).