((ئهگهر ئێك ژ ههوه ههست ب تشتهكی د زكێ خۆدا كر، و ل سهر وی گران بوو كا ئهرێ تشتهك ژێ دهركهڤت یان نه؛ هنگی بلا ژ مزگهفتێ دهرنهكهڤیت ههتا گوھ ل دهنگهكی نهبیت یان بێهنهك نههێتێ)).
ئهبو هورەیرە (خودێ ژێ ڕازی بیت) دبێژیت: پێغەمبەرێ خودێ (صەلات و سەلامێن خودێ ل سەر بن) گۆت:
((ئهگهر ئێك ژ ههوه ههست ب تشتهكی د زكێ خۆدا كر، و ل سهر وی گران بوو كا ئهرێ تشتهك ژێ دهركهڤت یان نه؛ هنگی بلا ژ مزگهفتێ دهرنهكهڤیت ههتا گوھ ل دهنگهكی نهبیت یان بێهنهك نههێتێ)).
«إِذَا وَجَدَ أَحَدُكُمْ فِي بَطْنِهِ شَيْئًا، فَأَشْكَلَ عَلَيْهِ أَخَرَجَ مِنْهُ شَيْءٌ أَمْ لَا، فَلَا يَخْرُجَنَّ مِنَ الْمَسْجِدِ حَتَّى يَسْمَعَ صَوْتًا، أَوْ يَجِدَ رِيحًا».
پێغهمبهری (صهلات و سهلامێن خودێ ل سهر بن) دیار كر كو ئهگهر نڤێژكهری ههست ب لڤینهكێ د زكێ خۆدا كر و تێكچوو كا ئهرێ تشتهك ژێ دهركهڤت یان نه؟ بلا ژ نڤێژا خۆ دهرنهكهڤیت و نڤێژێ بهتال نهكهت دا بچیت دهستنڤێژا خۆ نوی بكهتهڤه، ههتا كو ب تهمامی پشتڕاست نهبیت كو دهستنڤێژا وی یا كهڤتی، ئهڤه ژی ب گوهلێبوونا دهنگێ بای، یان بێهنكرنا وێ، چونكی ئهو تشتێ مرۆڤ ل سهر پشتڕاست بیت (یهقین پێ ههبیت)؛ ب گومانێ پویچ نابیت، و ئهو یێ پشتڕاسته كو یێ ب دهستنڤێژه، و كهڤتنا دهستنڤێژێ ب تنێ گومانه.
...:
ئهڤ فهرموودهیه بناخهیهكه ژ بناخهیێن ئیسلامێ و قاعیدهیهكه ژ قاعیدهیێن فیقهی، ئهو ژی: (پشتڕاستی ب گومانێ ژ ناڤ ناچیت)، و قاعیده ئهوه كو ئهو تشت دێ ل سهر ڕهوشا خۆ یا بهرێ مینیت ههتا كو بهروڤاژی وێ پشتڕاست ببیت.
گومان كارتێكرنێ ل پاقژی و دهستنڤێژێ ناكهت و نڤێژكهر یێ ب دهستنڤێژه ههتا كو ب تهمامی پشتڕاست نهبیت كو دهستنڤێژا وی یا كهڤتی.
زێدهتر (3)
صهحیحا موسلمی (1/ 276) (362).
البحر المحيط الثجاج في شرح صحيح الإمام مسلم بن الحجاج (8/ 374).
المفهم لما أشكل من تلخيص كتاب مسلم (1/ 608).