Encyclopedia of Prophetic Hadiths

رسول الله صلی الله علیه وسلم این آیت را تلاوت فرمود: {هُوَ الَّذِي أَنْزَلَ عَلَيْكَ الْكِتَابَ مِنْهُ آيَاتٌ مُحْكَمَاتٌ هُنَّ أُمُّ الْكِتَابِ وَأُخَرُ مُتَشَابِهَاتٌ فَأَمَّا الَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ زَيْغٌ فَيَتَّبِعُونَ مَا تَشَابَهَ مِنْهُ ابْتِغَاءَ الْفِتْنَةِ وَابْتِغَاءَ تَأْوِيلِهِ، وَمَا يَعْلَمُ تَأْوِيلَهُ إِلَّا اللَّهُ، وَالرَّاسِخُونَ فِي الْعِلْمِ يَقُولُونَ آمَنَّا بِهِ كُلٌّ مِنْ عِنْدِ رَبِّنَا وَمَا يَذَّكَّرُ إِلَّا أُولُو الْأَلْبَابِ} [آل عمران: 7]. (الله) آن ذاتی است که قرآن را بر تو نازل کرد که بعضی آن آیاتی محکم است که مفهوم آن واضح و روشن است، و آنها اصل قرآن است (که دیگر آیات در روشنی آن فهمیده می‌شود) و بعضی از آن «متشابهات» هستند (که مفهوم آن مشتبه و مخفی است و احتمال معانی دیگری هم دارند)، اما کسانی که در دل‌های شان کجی است برای فتنه انگیزی و تاویل نادرست از آیات متشابه پیروی می‌کنند، در حالیکه مفهوم متشابه را به جز الله کسی نمی‌داند. و علمای راسخ در علم می‌گویند: به آن ایمان آوردیم (چون) همۀ قرآن (محکم و متشابه) از نزد پروردگارما است، و پند نمی‌گیرد (از تعلیمات قرآن) مگر صاحبان عقل و خرد. فرمود: رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمودند: «اگر کسانی را دیدی که در دل‌های شان کجی است برای فتنه انگیزی و تاویل نادرست از آیات متشابه پیروی می‌کنند، آنان کسانی اند که الله متعال ذکر کرده است، پس برحذر باش».

«قیامت برپا نمی شود تا اینکه خورشید از مغرب طلوع کند، پس چون خورشید طلوع کند و مردم آن را ببینند همه ایمان می آورند، و آن وقت است که: {لاَ يَنْفَعُ نَفْسًا إِيمَانُهَا لَمْ تَكُنْ آمَنَتْ مِنْ قَبْلُ، أَوْ كَسَبَتْ فِي إِيمَانِهَا خَيْرًا} (الانعام: 158). «کسی که از پیش ایمان نیاورده و یا در وقت مومن بودن کار نیکی انجام نداده باشد، ایمانش به او سودی نمی‌رساند». و قیامت فرا می‌رسد در حالی که دو مرد جامه‌های خود را میان خود گسترانند، نه آن را می‌فروشند و نه آن را برمیچینند، و قیامت فرا می رسد در حالی که مرد با شیر گرفته شده از شتر شیردهی اش را نمی توان بنوشد، و قیامتی فرا می‌رسد در حالی که او حوض خود را از گِل می سازد مگر در آن هرگز نمی نوشد، و قیامت فرا می رسد در حالی که یکی از شما غذای خود را به دهان می‌برد ولی نمی توان آن را بخورد».

«مرگ به صورت کبش زیبا آورده می شود، سپس صدا کنندۀ صدا می کند: ای اهل بهشت، آنان گردن های خود را بلند می کنند و می نگرند، و می گوید: آیا این را می شناسید؟ می گویند: آری، این مرگ است، و همه آن را دیدند، سپس صدا می کند: ای اهل دوزخ، آنان گردن های خود بلند می کنند و می نگرند، و می گوید: آیا این را می شناسید؟ میگویند: آری این مرگ است، و همه آن را دیدند، پس ذبح می شود ومی گوید: ای اهل بهشت ​​تا ابد باقی بمانید و مرگ نیست، و ای اهل دوزخ تا ابد بمانید و مرگ نیست، بعد از آن تلاوت نمود: {وَأَنْذِرْهُمْ يَوْمَ الحَسْرَةِ إِذْ قُضِيَ الأَمْرُ وَهُمْ فِي غَفْلَةٍ} [مريم: 39]، و آنان را که (اکنون) در غفلت به سر می‌برند، از روز حسرت و پشیمانی بترسان، وقتی که کار به انجام رسانیده می‌شود و آنان ایمان نمی‌آورند. و آنان اهل دنیا در غفلت به سر می برند {وَهُمْ لاَ يُؤْمِنُونَ} و آنان ایمان نمی آورند.

هنگامی که این آیه بر رسول الله صلی الله علیه وسلم نازل شد: «برای الله آنچه در آسمان‌ها و آنچه در زمین است، می‌باشد و اگر آنچه در دل‌های شماست آشکار کنید یا پنهان دارید، الله شما را به آن محاسبه می‌کند؛ پس هر که را بخواهد می‌بخشد و هر که را بخواهد عذاب می‌کند و الله بر هر چیزی تواناست» [سوره بقره، آیه ۲۸۴]؛ این امر بر اصحاب رسول الله صلی الله علیه وسلم گران آمد، پس نزد رسول الله صلی الله علیه وسلم آمده و به زانو بر زمین نشستند و گفتند: ای رسول الله، به کارهایی که توان آن را داریم مکلف شده‌ایم؛ نماز و روزه و جهاد و صدقه، و اینک این آیه بر تو نازل شده و ما طاقت آن را نداریم، رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمودند: «آیا می‌خواهید همانند دو گروه اهل کتاب پیش از خود بگویید: شنیدیم و نافرمانی کردیم؟ بلکه بگویید: شنیدیم و اطاعت کردیم؛ پروردگارا، آمرزش تو را [خواهانیم] و بازگشت [همه] به سوی توست»، پس [اصحاب] گفتند: شنیدیم و اطاعت کردیم؛ پروردگارا، آمرزش تو را [خواهانیم] و بازگشت [همه] به سوی توست. هنگامی که مردم [این کلمات را] بر زبان جاری کردند، زبان‌هایشان به [تلفظ] آن نرم شد [و بر آن انس گرفت]. سپس الله متعال بلافاصله پس از آن [این آیه] را نازل کرد: «پیامبر به آنچه از جانب پروردگارش بر او نازل شده ایمان آورده و مؤمنان [نیز] همگی به الله و فرشتگان و کتاب‌ها و پیامبرانش ایمان آورده‌اند [و می‌گویند]: میان هیچ یک از پیامبرانش فرق نمی‌گذاریم و گفتند: شنیدیم و اطاعت کردیم؛ پروردگارا، آمرزش تو را [خواهانیم] و بازگشت [همه] به سوی توست» [سوره بقره، آیه ۲۸۵]. هنگامی که چنین کردند، الله متعال آن [حکم سخت] را نسخ کرد و الله عزوجل [این آیات] را نازل کرد: «الله هیچ کس را جز به اندازه توانایی‌اش مکلف نمی‌کند. برای او [پاداش] آنچه به دست آورده و بر او [کیفر] آنچه مرتکب شده است [می‌باشد]. پروردگارا، اگر فراموش کردیم یا به خطا رفتیم، بر ما مگیر. پروردگارا، بار گرانی [تکلیف سنگین] بر دوش ما مگذار، چنان که بر [دوش] کسانی که پیش از ما بودند نهادی. پروردگارا، و آنچه طاقت آن را نداریم بر [دوش] ما مگذار. و از ما درگذر و بر ما ببخشای و بر ما رحم کن. تو سرور مایى، پس ما را بر گروه کافران پیروز فرما» [سوره بقره، آیه ۲۸۶]. [ابوهریره رضی الله عنه] فرمود: پیامبر صلی الله علیه وسلم [در پاسخ به هر درخواست] فرمودند: «آری».

هنگامی که وفات ابوطالب فرا رسید، رسول الله صلی الله علیه وسلم نزد او آمد و ابوجهل و عبدالله بن ابی اُمیه بن مغیره را نزد او یافت، پس فرمودند: «ای عمو، بگو لا اله الا الله، کلمه‌ای که با آن نزد الله از تو دفاع کنم»، پس ابوجهل و عبدالله بن ابی امیه گفتند: آیا از دین عبدالمطلب رویگردانی می‌کنی؟ پس رسول الله صلی الله علیه وسلم همچنان این سخن را بر او عرضه می‌کرد، و آنان نیز آن سخن را تکرار می‌کردند تا آنکه ابوطالب در آخرین سخنش به آنان گفت: بر دین عبدالمطلب [هستم] و از گفتن لا اله الا الله ابا ورزید. راوی می‌گوید: رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمودند: «به الله سوگند تا وقتی که نهی نشوم برایت استغفار می‌ خواهم» پس الله تعالی این آیه را نازل کرد: {ما كانَ لِلنَّبِيِّ وَالَّذينَ آمَنوا أَن يَستَغفِروا لِلمُشرِكينَ} [توبة: ١١٣] (برای پیامبر و کسانی‌ که ایمان آوردند سزاوار نیست که برای مشرکان آمرزش بخواهند…) و الله دربارهٔ ابوطالب این آیه را خطاب به پیامبر صلی الله علیه وسلم نازل کرد: {إِنَّكَ لا تَهدي مَن أَحبَبتَ وَلكِنَّ اللَّهَ يَهدي مَن يَشاءُ} [قصص: ۵۶] ([ای پیامبر،] بی‌تردید، تو نمی‌توانی هر کس را دوست داشته باشی [به اجبار به راه راست] هدایت ‌کنی؛ بلکه الله است که هر کس را بخواهد هدایت می‌کند).

وقتی این آیه نازل شد: {إِنَّا فَتَحْنَا لَكَ فَتْحًا مُبِينًا لِيَغْفِرَ لَكَ اللهُ}، [ای پیامبر،] به راستی که ما پیروزىِ آشكارى را [در صلح حدیبیه] برایت مقدر كردیم، تا این قول او {فَوْزًا عَظِيمًا} [الفتح: ١-٥]، در حالی از حدیبیه برگشت که غمگین و اندوهگین بود، و در حدیبیه قربانی را ذبح کرد، و فرمودند:" آیه ای بر من نازل شده که برای من از دنیا محبوب تر است."