Encyclopedia of Prophetic Hadiths

Bãagã sẽn wa n keng Wẽnd Tẽn-tʋʋmã (Wẽnd pʋʋsg la A tɩlgr be a yĩnga) a rɩkda fuug n pil a nengẽ, tɩ vʋʋsgã sã n wa yaa toog ne-a la a sẽn lakd n bas a nengã, n yeele, t'a be halhaal-kãngã pʋgẽ: « Wẽnd kãab beed bee ne Yahuud-rãmb la Nasaar-rãmbɑ, b rɩka b nabiyaam-rãmbã yaado, n maan misa», tɩ woto yaa sẽn bugsd nebã tɩ b ra maan bãmbã sẽn maan-a ye.

Wẽnd Tẽn-tʋʋmã (Wẽnd pʋʋsg lɑ A tɩlgr be ɑ yĩngɑ) kẽe mam nengẽ tɩ mam luda m koglg bila ne peend sẽn gʋl bõn-naandse, la Nabiyaamã sẽn wa n yã-a wã a lak-a lame t'a nengã toeeme la a yeele: «ʿAaɩša, ad nebã sẽn yɩɩd namsgo Wẽnd nengẽ dũni yikr raare, yaa neb nins sẽn maand n wõnesd Wẽnd naanegã» , d ma a ʿAaɩša yeelame: «tɩ tõnd pãrs-a n maan-a zu-kʋka bɩ yaa zu-kʋgs a yiibu».

Mam rag n zao Nabiyaamã poorẽ, Wẽnd pʋʋsg la A tɩlgr be a yĩnga, bõang zug, b sẽn boon tɩ Ʋfayr, tɩ Nabiyaamã yeele : « Mu’aaze ! Rẽ yĩnga fo mii Wẽnd hakε wã sẽn zao A yembsã zugu, la yembsã hakε sẽn zao Wẽnd zug bɩɩ » ? Tɩ mam yeele : « Wẽnd la A Tẽn-tʋʋmã, n mi rẽnda ». t’a yeele : « bɩ f bãnge tɩ Wẽnd hakε wã, yaa b tũ Wẽnde la b ra maan lagem-n-taar ne-A ye, la yembsã hakε sẽn zao Wẽnde, yaa A ra wa tʋg n nams ned sẽn ka maan lagem-n-taar ne-A baa fʋɩ ye » Tɩ mam yeele : « rẽ yĩnga, m ka na n noog nebã sũur ne rẽ » ? Tɩ Nabiyaamã yeele : « ra noog-b sũur ne rẽ, tɩ b wat n teega rẽnda n bas tʋʋmã ».

Wẽnd Tẽn-tʋʋma, Wẽnd pʋʋsg la A tɩlgr be a yĩnga, pʋʋsa ne bãmba, Fagr yibeoog Pʋʋsgã Hʋdaybiya zĩigẽ wã, la yaa saag sẽn ni yʋngã poorẽ, la Nabiyaamã sẽn wa n sε Pʋʋsgã, a lebg n togla nebã n yeele: “ rẽ yĩnga yãmb mii y Soabã sẽn yeele?” Tɩ b yeele: Wẽnd la A Tẽn-tʋʋmã n mi. T’a yeele: ad Mam yembsã pʋgẽ, vẽega beoog tɩ neb be beenẽ n kõ sɩd ne Maam, la kɩfl ne Maam, la sã n yaa neb nins sẽn yeel-b tɩ tõnd paama saag niib ne Wẽnd kũunã, la A yolsgã, bãmb yaa sẽn kõ sɩd ne Maam, n kɩfl ne ãdsã, la neb nins sẽn yeel tɩ: yaa ãd-kãngã la ãd-kãngã sababo la tõnd paam saagã, bãmb kɩfla ne Maam n kõ sɩd ne ãdse”.

«Ned ning sẽn yeele: Laa'ɩlaaha ɭllallaah= soab sẽn na n tũ n tɩlg ka be rẽnda Wẽnde, la a kɩflg ne bũmb fãa sẽn tũudi zẽng tɩ ka Wẽnde, a arzεkã la a zɩɩmã lebga haraam ne nebã, la a geelgã bee ne ne Wẽnde».

A Ali ɭbn Abɩɩ Ṭaalib yeela maam: M ka na n tʋms foom bũmb ning yĩnga, Wẽnd Tẽn-tʋʋmã (Wẽnd pʋʋsg la A tɩlgr be a yĩnga) sẽn tʋms maam ne bũmb ningã? Tɩ f ra bas nin-naande rẽndame tɩ f saram-a, la f ra bas yaoog sẽn zẽke, rẽndame tɩ f zẽms a taaba.

«Ra wẽen-y ne rʋbsã ye, la ra wẽen-y ne saam-rãmbã me ye».

Tõnd ra zĩime, Wẽnd Tẽn-tʋʋm kɩrengã (Wẽnd pʋʋsg la A tɩlgr be a yĩnga) la a Abuu Bakr ne a ʿƲmar ra beebe n lagem neb saare, tɩ Wẽnd Tẽn-tʋʋmã (Wẽnd pʋʋsg la A tɩlgr be a yĩnga) yik n yi tõnd sʋka, n kaoos bilf n ka wa ye, tɩ tõnd yεεs tɩ b na n wa pas-a lame tɩ tõnd ka bãng ye, tɩ tõnd yiki, la maam la rẽenem ned sẽn bir n yiki, tɩ mam yi n baood Wẽnd Tẽn-tʋʋmã (Wẽnd pʋʋsg la A tɩlgr be a yĩnga) halɩ n tʋg n ta pʋʋg sẽn yaa Madiin rãmbã pʋʋgo, yaa Banii Nagεεr rãmba neda, tɩ mam gilg pʋʋgã, tɩ tõe tɩ m yã noor n tũ n kẽ, la m ka yã ye, la mam sẽn ne ko-sor sẽn tũud lalg (võore) n kẽed pʋʋg sʋka, n yit pulg sẽn be yɩngã n watẽ, tɩ mam põd n menga n kẽ, n kẽng Wẽnd Tẽn-tʋʋmã nengẽ (Wẽnd pʋʋsg la A tɩlgr be a yĩnga), t'a yeele: «Abaa hʋrayra» tɩ mam yeel: n-yee Wẽnd Tẽn-tʋʋmã, t'a yeele: «Yaa bõe n wa ne-fo?» Tɩ mam yeele: fo ra bee tõnd sʋka, n yiki la fo kaoosame, tɩ tõnd yεεs tɩ bũmb na n wa maan foom tɩ tõnd ka bãng ye, tɩ tõnd yεεge, la maam la rẽenem n yik n wa pʋʋgẽ wã n gilgdẽ, la mam põda wala waaga sẽn põt to-to wã n kẽ, la nebã bee mam poorẽ, tɩ Nabiyaamã (Wẽnd pʋʋsg la A tɩlgr be a yĩnga) yeele: «Abaa Hʋrayra» la a rɩk a neod a yiibã n kõ maam n yeele: «Kẽng ne mam neood a yiibã woto wã, tɩ fo sẽn sεg ned ning lal-kãngã poorẽ t'a maan kaset tɩ soab ka be tɩ sã n ka Wẽnde, n tar bãng-n-wãak ne a sũurã, bɩ f noog a sũur ne Arzãna». La rẽenem ned mam sẽn sεg yaa a ʿƲmar, t'a yeele: yaa bõe neood a yiib la woto Abaa Hʋrayra? Tɩ mam yeele: Bãmbã b yiibã, yaa Wẽnd Tẽn-tʋʋmã neoodã (Wẽnd pʋʋsg la A tɩlgr be a yĩnga), a tʋmsa maam ne neood a yiibã, tɩ m sẽn sεg ned ning t'a maan kaset tɩ soab ka be tɩ sã n ka Wẽnde, n tar bãng-n-wãak ne a sũurã, bɩ m noog a sũur ne Arzãna. T'a ʿƲmar rɩk a nugã n wẽ mam yãoogã, tɩ m tar n lʋɩ m sεεgã zugu, n yeele: lebge Abaa Hʋrayrat, tɩ mam lebg n kẽng Wẽnd Tẽn-tʋʋmã nengẽ (Wẽnd pʋʋsg la A tɩlgr be a yĩnga), n tʋg n kũmdẽ, t'a ʿƲmar pʋgl maam n wa, tɩ Wẽnd Tẽn-tʋʋmã (Wẽnd pʋʋsg la A tɩlgr be a yĩnga) yeele: «Yaa bõe n tar foom yaa Abaa Hʋrayra?» Tɩ mam yeele: m sεga a ʿƲmar n kõ-a kibar ne gomd ning fo sẽn tʋms maam ne wã, t'a wẽ mam yãoogã, tɩ mam lʋɩ m kɩgbã zugu, la a yeel maam tɩ m lebge, tɩ Wẽnd Tẽn-tʋʋmã yeele: (Wẽnd pʋʋsg la A tɩlgr be a yĩnga) «ʿƲmar yaa bõe n kɩt tɩ fo maam woto?» La a yeel yã, Wẽnd Tẽn-tʋʋma, mam saamb la m ma rɩkd n yaoome n põsg fo yõorã, foom n tʋms a Abuu Hʋrayrat ne neood a yiibã, t'a sẽn sεg ned ning t'a maan kaset tɩ soab ka be tɩ sã n ka Wẽnde, n tar bãng-n-wãak ne a sũurã, bɩ a noog a sũur ne Arzãna? T'a yeele: «N-yee» T'a ʿƲmar yeele: bɩ f ra maan woto ye, tɩ ad mam yεεsda nebã na teeg rẽ, bas-b tɩ b tʋme, tɩ Wẽnd Tẽn-tʋʋmã (Wẽnd pʋʋsg la A tɩlgr be a yĩnga) yeele: «Bɩ f bas-b tʋ b tʋme».