Encyclopedia of Prophetic Hadiths

«Bũmb ka paamd lɩslaamã sẽn yaa yaamse, la bãase, la yɩɩgre, la sũ-sãanga, la nango, la pakre, halɩ n tʋg n tãag gõaag sẽn kõsd-a, rẽndame tɩ Wẽnd yaaf a tʋʋm tuuti wã ne rẽ sabɑbo».

Raoa n wa Nabiyaamã nengẽ, Wẽnd pʋʋsg la A tɩlgr be a yĩnga, n yeele : Tẽn-tʋʋmã, waagib-rãmb a yiibã yaa bõe ? Tɩ Nabiyaam yeele : « yaa ned ning sẽn maan kaalem n ka maan lagem-n-taar ne Wẽnd baa fʋɩ, yaa tɩlae t’a kẽ arzãnã, la ned ninga sẽn maan kaalem t’a yaa sẽn maan lagem-n-taar ne Wẽnde, ne bũmbu, a kẽeda Bugumã».

Tɩ Nɑbiyɑɑmã (Wẽnd pʋʋsg la A tɩlgr be a yĩnga) la a Mʋ'ʿaaz rag n zao Nabiyaamã poorẽ, a rũngã zugu, t'a bool-a n yeele: « Yaa a Mʋ'ʿaaz ɭbn Gεbale» t'a Mʋ'ʿaaz yeele: (Labbayka yaa rasʋʋlʋllaah wa sa'ʿadayka= m sak-fo, m sɑk f yĩngɑ Wẽnd Tẽn-tʋʋma), noor a tãabo. Wẽnd Tẽn-tʋʋm yeele: «Ned ka be, n maan kaset tɩ (laa ɩlaaha ɩllal-Allaah, wa ɑnna Mʋhammadan rasʋʋllaah) = (M maanda kaset tɩ soab hakɩɩk pa be rẽnda Wẽnde, la m maand kaset t'a Mʋhammad yaa Wẽnd Tẽn-tʋʋma) n kõ sɩda a sũurẽ wã, rẽndame tɩ Wẽnd harm-a ne Bugmã». Rẽ poorẽ, a Mʋ'ʿaaz yeelame : Wẽnd Tẽn-tʋʋma, rẽ yĩnga, m ka na n kõ nebã kiba-noogo, sẽn na yɩlẽ tɩ b kɩdme la b noog b sũur ne Wẽnd kũun-kãnga? Tɩ Nabiyaamã yeele: «fo sã n maan woto, b na n wa teega rẽndã». La a Mʋ'ʿaaz togsa kibarã, a kũumã sasa, a sẽn yεεsd t'a na n wa paam zũnuub yĩnga t'a sã n solge.

«Tʋʋmã yaa yoobe, la nebã b yaa naase, yaa yel-yɩts a yiibu, tɩ yaa tɩlae tɩ yɩ, la bũmb ne a to bilgri, la yel-sõmde ne a buud piig taab rolbo, la yel-sõmd a yembre ne kobs-yopoe rolbo, la sã n yaa yel-yɩts a yiibu, tɩ yaa tɩlae tɩ yɩ : yaa tɩ ned ning sẽn maana kaalem n ka maan lagem-n-taar ne Wẽnde, a kẽeda arzãna, la ned ning sẽn maan kaalem t’a maana lagem-n-taar ne Wẽnde, a kẽeda Bugmẽ, la sã n yaa bũmb ne a to bilgrã : yaa ned ning sẽn na n saag tʋʋm sõngo, halɩ t’a sũurã wa tʋg n tags-a, tɩ Wẽnd sẽn mi t’a rɩka Anniy-kãngã wã A gʋlsda yel-sõmd a yembr n kõ-a, la ned ning sẽn tʋma wẽnga b gʋlsda wẽng a yembre n rogl-a, la sẽn tʋma yel-sõmde, b gʋlsda piig bilgri n kõ-a, la ned ning sẽn wa n yãka n nafe, sẽn yaa nafa ning fãa Wẽnd sorã poorẽ, yẽnda rolb yaa yel-sõmb kobs-yopoe. La sã n yaa ne nebã: be b pʋgẽ Wẽnd sẽn yalg a soab rɩtl dũni n na weoog a soab rɩtl laahr raarã, la ned b sẽn weoog a soab rɩtl dũni kaanẽ, n na n yalg a rɩtl laahr raarã, la ned b sẽn weoog a soab vɩɩm dũni la laahre, la ned b sẽn yols a soab vɩɩm dũni la laahr raare».

Mam rag n zao Nabiyaamã poorẽ, Wẽnd pʋʋsg la A tɩlgr be a yĩnga, bõang zug, b sẽn boon tɩ Ʋfayr, tɩ Nabiyaamã yeele : « Mu’aaze ! Rẽ yĩnga fo mii Wẽnd hakε wã sẽn zao A yembsã zugu, la yembsã hakε sẽn zao Wẽnd zug bɩɩ » ? Tɩ mam yeele : « Wẽnd la A Tẽn-tʋʋmã, n mi rẽnda ». t’a yeele : « bɩ f bãnge tɩ Wẽnd hakε wã, yaa b tũ Wẽnde la b ra maan lagem-n-taar ne-A ye, la yembsã hakε sẽn zao Wẽnde, yaa A ra wa tʋg n nams ned sẽn ka maan lagem-n-taar ne-A baa fʋɩ ye » Tɩ mam yeele : « rẽ yĩnga, m ka na n noog nebã sũur ne rẽ » ? Tɩ Nabiyaamã yeele : « ra noog-b sũur ne rẽ, tɩ b wat n teega rẽnda n bas tʋʋmã ».

« Ad Wẽnd na n yiisa ned mam poorẽ rãmbẽ wã, bõn-naandsã taoore, yikrã raarã, n yεdg a tʋʋm sεb pis-wae la a wae, sebr fãa gilli, a yaa nif gesg tεkẽ, rẽ poorẽ tɩ Wẽnd yeel-a : fo kɩɩsda bũmb tʋʋm-kãensã pʋgẽ baa fʋɩ bɩɩ ? Rẽ yĩnga Ma malεgs nins sẽn yaa gũusdbã, n yaa gʋlsdbã b wẽga foom bɩɩ ? T’a yeele : « ayoo ! M Soaba Wẽnde » tɩ Wẽnd yeel-a : « rẽ yĩnga fo tara padang bɩɩ ? » T’a yeele : « ayoo ! M Soaba Wẽnde » Tɩ Wẽnd yeel-a « ad fo tara tʋʋm sõng Tõnd nengẽ, ad wẽgb ka be fo zug rũnda ye » tɩ b yiis seb bila tɩ gʋlsa a pʋgẽ, Ashadu Anlaa’ilaa illallah, wa ashadu anna Muhammadan abduhuu wa Rasuuluhuu (m maan kaset tɩ soab sẽn na n tũ n tɩlg ka be rẽnda Wẽnde, m leb n maana kaset t’a Mohammad yaa Wẽnd yamba n leb n yaa A Tẽn-tʋʋma) tɩ Wẽnd yeele : « wa ne fo tʋʋma » tɩ nedã yeele : « seb-kãngã na n maana bõe ne seb-kãensã fãa gilli ? » Tɩ Wẽnd yeel-a : « ad foom, b ka na n vẽg-f ye » [Nabiyaamã yeelame] tɩ b rɩk tʋʋm wẽnsã sebrã n ning kɩreng a yembre, la b rɩk sebrã n ning kɩreng a to wã, tɩ sebrã sẽn ningẽ wã zɩsge, tɩ sebã sẽege, rẽnd bũmb baa fʋɩ ka be sẽn na n zɩsg n naag Wẽnd yʋʋrã ye ».

Raoa n wa Nabiyaam nengẽ, Wẽnd pʋʋsg la A tɩlgr be a yĩnga, n yeele: Wẽnd Tẽn-tʋʋma, mam ka bas bũmb sẽn yaa wẽnga rẽndame tɩ mam maan-a, tɩ Tẽn-tʋʋm yeel-a : « fo ka maand kaset tɩ soab sẽn na n tũ n tɩlgl ka be rẽnda Wẽnde, la a Mohammad yaa Wẽnd Tẽn-tʋʋm la ? » Noor a tãab la a sok-a, tɩ raoa yeele : n-yee, m maandame, tɩ Nabiyaamã yeel-a: bɩ f bãng tɩ gom-kãensã a lubda yel-kãensã».

Wẽnd Tẽn-tʋʋma, (Wẽnd pʋʋsg la A tɩlgr be a yĩnga), yeela a saambɩbã: «yeel tɩ soab sẽn na n tũ n tɩlg ka be rẽnda Wẽnde, tɩ m na maan kaset n fãag-fo gom-kãngã sabab yĩnga, dũni yikr raarã», tɩ saambɩba yeele: sã n ka Ƙʋrays-rãmbã sẽn na n wa zang maam yĩnga, n yetẽ tɩ yaa kũumã yεεsg la rabeem n kɩt tɩ m yeel gom-kãngã, m rag n na maag f sũuri ne gomdã yeelgo, wakat-kãngã tɩ Wẽnd na n sik Nabiyaamã zugu {Ad fo ka kãndgd fo sẽn noang-a soab ye, yaa Wẽnd n kãndagd A sẽn tʋlle} [Al-ƙasas: 56].