دانشنامه احادیث نبوی

«طهارت، نیمه‌ی ایمان است؛ و «الحمدُ لله» ترازوی اعمال را پر می‌کند؛ و «سبحان الله» و «الحمد لله» میان آسمان و زمین را پر می‌کنند ـ یا فرمود: پر می‌کند. نماز نور است، صدقه برهان است، صبر روشنایی است، و قرآن حجتی است به سود تو یا به زیان تو. همهٔ مردم بامدادان بیرون می‌آیند، پس نفس خویش را به معامله می‌نهند، یا آن را آزاد می‌سازند، یا آن را به هلاکت می‌افکند.»

همراه با رسول الله ـ صلی الله علیه وسلم ـ از مکه به مدینه بازگشتیم، تا آنکه در راه به آبی رسیدیم، پس گروهی هنگام عصر زودتر رفتند و با عجله وضو گرفتند؛ پس هنگامی که به آنان رسیدیم، دیدیم که پشت پاهایشان خشک مانده و آب به آن نرسیده است. پس رسول الله ـ صلی الله علیه وسلم ـ فرمودند: «وَيْلٌ لِلْأَعْقَابِ مِنَ النَّارِ أَسْبِغُوا الْوُضُوءَ» «وای بر پشت پاها از آتش دوزخ؛ کامل وضو بگیرید».

از حُمران مولاى عثمان ـ رضى الله عنه ـ روایت است که وی عثمان ـ رضى الله عنه ـ را دید که درخواست آب وضو كرد، سپس از آب داخل ظرف بر روى دست‌هايش ريخت و سه بار آنها را شست، سپس دست راستش را در آب وضو وارد كرد، سپس «مضمضه» یعنی گرداندن آب در دهان و «استنشاق» یعنی داخل كردن آب در بينى و «استنثار» یعنی بيرون آوردن آب از بينى با فشار هوا انجام داد؛ آنگاه سه بار صورتش را شست و دست‌هايش را تا آرنج شست؛ سپس سرش را مسح كرد و در نهایت هر پايش را سه بار شست، آنگاه گفت: رسول الله ـ صلى الله عليه وسلم ـ را ديدم كه همانند اين وضوی من، وضو گرفت و فرمود: «مَنْ تَوَضَّأَ نَحْوَ وُضُوئِي هَذَا ثُمَّ صَلَّى رَكْعَتَيْنِ لَا يُحَدِّثُ فِيهِمَا نَفْسَهُ غَفَرَ اللهُ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ»: «هركس مانند اين وضوى من وضو بگیرد، سپس دو ركعت نماز بخواند و - تا آنجا که در اختيارِ اوست- وسوسه و ريا به خود راه ندهد، گناهان گذشته‌اش بخشوده خواهند شد».

پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ با یک صاع تا پنج مُد غسل می‌کرد و با یک مُد وضو می‌گرفت.

«مَنْ تَوَضَّأَ فَأَحْسَنَ الْوُضُوءَ خَرَجَتْ خَطَايَاهُ مِنْ جَسَدِهِ حَتَّى تَخْرُجَ مِنْ تَحْتِ أَظْفَارِهِ»: «هرکس وضو بگیرد و خوب وضو بگیرد، گناهانش از بدنش خارج می‌شود تا جایی که از زیر ناخن‌هایش بیرون می‌آید».

مردی وضو گرفت و جایی به اندازهٔ یک ناخن را بر روی پایش رها کرد (و نشست)، پس پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ آن را دید و فرمود: «ارْجِعْ فَأَحْسِنْ وُضُوءَكَ»: «برگرد و خوب وضو بگیر» پس برگشت و سپس نماز گزارد.

پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ وضو گرفت [و هر عضو را] دو بار [شست].

عمرو بن ابی حسن را دیدم که از عبدالله بن زید دربارهٔ وضوی پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ می‌پرسید، پس او ظرف کوچکی آب خواست؛ سپس همانند پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ برای آنان وضو گرفت؛ به این صورت که از ظرف بر دستانش آب ریخت و سه بار دستانش را شست، سپس دستش را در ظرف فرو برد و طی سه مرحله مضمضه و استنشاق و استنثار کرد؛ سپس دستش را در ظرف فرو برد و سه بار صورت خود را شست و سپس دستانش را دو بار تا آرنج‌ها شست، آنگاه دستش را داخل [ظرف] کرد و سرش را مسح نمود و [در مسح] یک بار دستانش را از جلو به پشت سر برد و بازگرداند، سپس پاهایش را تا کعبین (قوزک‌ها) شست.