دانشنامه احادیث نبوی

«همانا خداوند نیکی [و احسان] را بر هر چیزی واجب کرده است؛ پس هرگاه کشتید، نیکو بکشید، و هرگاه ذبح کردید، نیکو ذبح نمایید. و باید یکی از شما تیغهٔ کارد خود را تیز کند و ذبیحه‌اش را راحت [ذبح]کند.»

«لَا تَحَاسَدُوا، وَلَا تَنَاجَشُوا، وَلَا تَبَاغَضُوا، وَلَا تَدَابَرُوا، وَلَا يَبِعْ بَعْضُكُمْ عَلَى بَيْعِ بَعْضٍ، وَكُونُوا عِبَادَ اللَّهِ إِخْوَانًا الْمُسْلِمُ أَخُو الْمُسْلِمِ، لَا يَظْلِمُهُ وَلَا يَخْذُلُهُ، وَلَا يَحْقِرُهُ التَّقْوَى هَاهُنَا» وَيُشِيرُ إِلَى صَدْرِهِ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ «بِحَسْبِ امْرِئٍ مِنَ الشَّرِّ أَنْ يَحْقِرَ أَخَاهُ الْمُسْلِمَ، كُلُّ الْمُسْلِمِ عَلَى الْمُسْلِمِ حَرَامٌ، دَمُهُ، وَمَالُهُ، وَعِرْضُهُ». «با یکدیگر حسادت نورزید، و بازارگرمیِ کاذب نکنید، و با یکدیگر دشمنی نکنید، و به یکدیگر پشت نکنید، و بر معاملهٔ یکدیگر، معامله نکنید، و ای بندگان خدا، با هم برادر باشید. مسلمان برادر مسلمان است، به او ستم نمی‌کند، او را تنها نمی‌گذارد و او را تحقیر نمی‌کند. تقوا اینجاست» و سه بار به سینهٔ خود اشاره کردند. «برای شرارتِ یک شخص همین بس که برادر مسلمانش را تحقیر کند. همه چیزِ مسلمان بر مسلمان حرام است: خونش، و مالش، و آبرویش».

«الرَّاحِمُونَ يَرْحَمُهمُ الرَّحمنُ، ارحَمُوا أهلَ الأرضِ يَرْحْمْكُم مَن في السّماء»: «كسانى كه مهربان هستند، الله مهربان به آنان رحم خواهد كرد؛ به اهل زمين رحم كنيد، آنكه در آسمان است به شما رحم خواهد کرد».

«رَحِمَ اللهُ رَجُلًا سَمْحًا إِذَا بَاعَ، وَإِذَا اشْتَرَى، وَإِذَا اقْتَضَى»: «الله رحمت کند مردی را که هنگام خرید و فروش و طلب بدهی‌اش، آسانگیر است».

مردی نزد پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ آمد و گفت: مرکبم مرده است، پس به من مرکبی بده. ایشان فرمود: «نزد من [مرکبی] نیست». مردی گفت: یا رسول الله، من او را به کسی راهنمایی می‌کنم که او را مرکب دهد. پس رسول الله ـ صلی الله علیه وسلم ـ فرمود: «مَنْ دَلَّ عَلَى خَيْرٍ فَلَهُ مِثْلُ أَجْرِ فَاعِلِهِ»: «کسی که به خیری راهنمایی کند مانند اجر انجام دهنده‌اش را دارد».

«‌لَيْسَ ‌المُؤْمِنُ ‌بِالطَّعَّانِ وَلَا اللَّعَّانِ وَلَا الفَاحِشِ وَلَا البَذِيءِ»: «مومن، طعنه‌زن، لعنت‌كننده، بددهن و بدرفتار [و بیشرم] نيست».

«إنَّ من أحبِّكم إليَّ وأقربكم منِّي مَجْلِسًا يومَ القيامةِ أحاسنَكُم أخلاقًا وإنَّ أبغضَكم إليَّ وأبعدَكم منِّي مجلسًا يومَ القيامةِ الثَّرثارونَ والمتشدِّقونَ والمتفَيهِقون». قالوا: يا رسولَ اللَّهِ قد علِمنا الثَّرثارونَ والمتشدِّقونَ فما المتفَيهِقونَ؟ قالَ: «المتكبِّرونَ». «همانا محبوب‌ترین شما نزد من و نزديک‌ترين شما به همنشینی من در روز قیامت، خوش‌اخلاق‌ترین شماست؛ و همانا مبغوض‌ترين شما نزد من و دورترين شما از همنشینی من در روز قيامت، افراد بيهوده‌گو و گزافه‌گو و «مُتَفَيهقون» هستند». گفتند: ای رسول الله، افراد بيهوده‌گو و گزافه‌كو را می‌شناسيم، اما «مُتَفَيهقون» چه کسانی هستند؟ فرمود: «متكبران».

پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ نه بددهان بود و نه دشنام‌گو و می‌فرمود: «إِنَّ مِنْ خِيَارِكُمْ أَحْسَنَكُمْ أَخْلَاقًا»: «از بهترینان شما کسانی هستند که اخلاق‌شان نیکوتر است».