دانشنامه احادیث نبوی

«لاَ يَنْظُرُ اللَّهُ إِلَى مَنْ جَرَّ ثَوْبَهُ خُيَلاَءَ». یعنی: «خداوند به کسی که از روی تکبر و غرور لباسش را [بر روی زمین] بکشد، نگاه [رحمت] نمی‌کند».

«لَا يَحِلُّ لِرَجُلٍ أَنْ يَهْجُرَ أَخَاهُ فَوْقَ ثَلَاثِ لَيَالٍ، يَلْتَقِيَانِ، فَيُعْرِضُ هَذَا وَيُعْرِضُ هَذَا، وَخَيْرُهُمَا الَّذِي يَبْدَأُ بِالسَّلَامِ»: «براى مسلمان جایز نيست كه بيش از سه شب با برادر مسلمانش قهر كند، [چنانكه وقتی] به همديگر می‌رسند، اين روى بر گرداند و او روى برگرداند؛ و بهترین آنان كسى است كه آغازگر سلام گفتن باشد».

«إِذَا لَقِيَ أَحَدُكُمْ أَخَاهُ فَلْيُسَلِّمْ عَلَيْهِ، فَإِنْ حَالَتْ بَيْنَهُمَا شَجَرَةٌ أَوْ جِدَارٌ أَوْ حَجَرٌ ثُمَّ لَقِيَهُ فَلْيُسَلِّمْ عَلَيْهِ أَيْضًا»: «هرگاه کسی از شما با برادرش دیدار کرد، باید به او سلام گوید، پس اگر درخت یا دیوار یا سنگی میان آنها فاصله انداخت، سپس دوباره او را دید، باید دوباره به او سلام گوید».

گفتم: یا رسول الله، [راه] نجات چیست؟ فرمود: «امْلِكْ عَلَيْكَ لِسَانَكَ، وَلْيَسَعْكَ بَيْتُكَ، وَابْكِ عَلَى خَطِيئَتِكَ»: «زبانت را نگه‌دار و [خلوت و عبادت در] خانه‌ات را بر خود لازم بگير و بر گناهت گریه کن».

«‌لَيْسَ ‌المُؤْمِنُ ‌بِالطَّعَّانِ وَلَا اللَّعَّانِ وَلَا الفَاحِشِ وَلَا البَذِيءِ»: «مومن، طعنه‌زن، لعنت‌كننده، بددهن و بدرفتار [و بیشرم] نيست».

مردی نزد پیامبر صلی الله علیه و سلم آمد و گفت: السلام علیکم. ایشان پاسخش را دادند، سپس آن مرد نشست. پیامبر صلی الله علیه و سلم فرمودند: «عَشْرٌ» یعنی: «ده [نیکی]». سپس دیگری آمد و گفت: السلام علیکم و رحمة الله. ایشان پاسخش را دادند، پس نشست. پیامبر فرمودند: «عِشْرُونَ» یعنی: «بیست [نیکی]». سپس دیگری آمد و گفت: السلام علیکم و رحمة الله و برکاته. ایشان پاسخش را دادند، پس نشست. پیامبر فرمودند: «ثَلَاثُونَ» یعنی: «سی [نیکی]».

«إِذَا تَوَضَّأَ أَحَدُكُمْ فَلْيَجْعَلْ فِي أَنْفِهِ ثُمَّ لِيَنْثُرْ، وَمَنِ اسْتَجْمَرَ فَلْيُوتِرْ، وَإِذَا اسْتَيْقَظَ أَحَدُكُمْ مِنْ نَوْمِهِ فَلْيَغْسِلْ يَدَهُ قَبْلَ أَنْ يُدْخِلَهَا فِي وَضُوئِهِ، فَإِنَّ أَحَدَكُمْ لاَ يَدْرِي أَيْنَ بَاتَتْ يَدُهُ». ولفظ مسلم: «إِذَا اسْتَيْقَظَ أَحَدُكُمْ مِنْ نَوْمِهِ فَلَا يَغْمِسْ يَدَهُ فِي الْإِنَاءِ حَتَّى يَغْسِلَهَا ثَلَاثًا، فَإِنَّهُ لَا يَدْرِي أَيْنَ بَاتَتْ يَدُهُ»: «هرگاه یکی از شما وضو گرفت، پس آب در بینی‌ کند سپس آن را با فشار بیرون بریزد؛ و هرکس استجمار کرد (پس از قضای حاجت با چیزی غیر از آب محل نجاست را تمیز کرد) پس به تعداد فرد انجامش دهد؛ و هرگاه یکی از شما از خوابش بیدار شد، پیش از وارد کردن دستش در آب وضویش، آن را بشوید؛ زیرا نمی‌داند شب هنگام دستش کجا بوده است». و در لفظ مسلم آمده است: «هرگاه یکی از شما از خواب بیدار شد، دستش را در ظرف آب فرو نبرد تا آنکه آن را سه بار بشوید زیرا نمی‌داند شب دستش کجا بوده است».

مردی نزد رسول الله ـ صلی الله علیه وسلم ـ با دست چپش خورد، پس [پیامبر] به ایشان فرمود: «كُلْ بِيَمِينِكَ»: «با دست راستت بخور» او گفت: نمی‌توانم. ایشان فرمود: «لَا اسْتَطَعْتَ»: «نتوانی». چیزی جز تکبر مانع او از [انجام امر پیامبر] نشد. راوی می‌گوید: دیگر نتوانست دستش را به دهانش بلند کند.